گذری بر جغرافیای دلفان

محدوده جغرافیایی این شهرستان بین 33درجه و 48دقیقه تا 34درجه و 22دقیقه عرض شمالی و 47درجه و 21دقیقه تا 48درجه و 19دقیقه طول شرقی واقع شده است . ( مرکز آمار ایران )

 

گستردگی جغرافیایی این شهرستان در طول 52دقیقه و عرض 28دقیقه نشان می دهد که این شهرستان در طول جغرافیایی بیشتری کشیده شده است ، لذا با توجه به موقعیت جغرافیایی مذکور ،نقاط شرق و غرب آن دارای 4 دقیقه اختلاف ساعت است(سازمان مدیریت و برنامه ریزی لرستان ).

 

شهرستان دلفان باوسعت 43/2570کیلومتر مربع 13/09درصد از مساحت 84/28157کیلو متر مربعی استان لرستان را به خود اختصاص داده است . (2) تا قبل از آخرین تقسیمات کشوری در سال 1382 مساحت این شهرستان 2738کیلو متر مربع بود ، اما بعد از الحاق پنج روستا از بخش کاکاوند به شهرستان کرمانشاه مساحت آن حدود 167 کیلو متر مربع کاهش یافت.(3)در میان دهستانهای دلفان ، دهستان اتیوند جنوبی (4) با 647کیلومتر مربع مساحت بیشترین و دهستان کاکاوند غربی هردو در بخش کاکاوند با 105 کیلومتر مربع کمترین مساحت را در بین دهستانهای دهگانه این شهرستان به خود اختصاص داده اند.سه دهستان اتیوند شمالی ، نورآباد (چواری ) و نورآباد (نورعلی ) با مساحت تقریبی هرکدام 195 کیلو متر مربع دارای مساخت یکسانی هستند. (5)

 

واقع شدن شهرستان دلفان در منطقه زاگرس مرکزی ، همراه با ساختار نسبتاّ متفاوت طبیعی و تفاوت در توپوگرافی در نیمه شمالی و جنوبی آن موجب پیدایش شیوه های متفاوت زیستی وبه جود آمدن مراکز جمعیتی مختلف به تبعیت از شرایط طبیعی و ساختار ویژه جغرافیایی آن مناطق شده است . نیمه جنوبی شهرستان بخشی از زاگرس چین خورده است که مهمترین رشته کوههای آن عبارتند ازسفید کوه ( مانگه نی ) و سرکشتی ؛ همچنین رشته کوه های مهراب کوه بزرگ و کوچک ، سلاسل ،پری ، منگاول و بزکن با گردنه معروف ارجنه (مله ارجنه ) در این نیمه از شهرستان قرار دارد ، از اینرو به جهت کوهستانی بودن نیمه جنوبی دشت وسیع و سرزمین همواری در آن به چشم نمی خورد ؛ در نواحی مرکزی ، شاهدرشته کوههای منفرد و سرزمین های کم وسعت و نسبتاّ همواری هستیم که به دلیل برخورداری از شرایط مناسب زیستی از دیرباز  کانونهای جمعیتی قابل توجهی را در خود جای داده است ، اما بیشتر زمین های هموار از جمله زمینهای هموار دهستان های نورعلی ، چواری ، اتیوند شمالی ،کاکاوند غربی و دشت وسیع و ارزشمند خاوه که از قدیمی ترین مراکز زیستی بشر است (6)در نیمه شمالی دلفان قرار گرفته به گونه ای که مهمترین مراکز جمعیتی از جمله شهر نورآباد و روستاهای پر جمعیتی چون برخوردار ، ایرانشهر ، کفراج ، سراب غضنفر ، گلامبحری و ... در این قسمت از شهرستان استقرار یافته اند. این قسمت از شهرستان دلفان به وسیله رشته کوه زیبا و سربه فلک کشیده گرین از استانهای همدان و کرمانشاه جدا شده است. لذا با توجه به توپوگرافی خاص شهرستان که به آن اشاره شد، عمده روستا های دلفان به دو گروه کوهستانی و جلگه ای تقسیم می شوند؛ دشت خاوه و دهستانهای نورعلی و چواری محل استقرار روستا های جلگه ای و دهستان اتیوند جنوبی و کاکاوند غربی و قسمت هایی از میربگ جنوبی کانون استقرار روستاهای کوهپایه ای می باشند.(طرح توسعه شهر نورآباد) هسته اولیه شهر نورآباد نیز به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی کرمانشاه خرم آباد در حوالی سالهای 1309 بنیان نهاده شد و از آن تاریخ به بعد به دلیل انتخاب روستای دم آیزه نورعلی (7) به عنوان مرکز بخش دلفان در سال  1312 ، به دلیل ایفای نقش سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی روز به روز بر اهمیت آن افزوده شد به گونه ای که در اولین سرشماری انجام شده در سال 1335 جمعیت نورآباد 866 نفر اعلام گردیده و بعد از گذشت نیم قرن ، امروزه جمعیت آن با رشد تقریبی 12درصد به حدود 70 هزار نفر رسیده است.

 

 

 

.

 

پی نوشت ها :

 

1-در نقشه های با مقیاس یک پنجا ه هزارم سازمان جغرافیایی ارتش ، این شهرستان دارای حدود 5/8 کیلومتر مرز آبی در حوزه رود سیمره با استان ایلام است.

 

2- رزم آرا مساحت دلفان را 1500، ایزد پناه 1670 و ساکی 1700 کیلو متر مربع نوشته اند.

 

3- در سال 1382 پنج روستا به اسامی چم نوزه، کنی مار (هوز حسن ) ، کنی تومن ( هوز امید علی ) ، کالگه شهرین و هوره تاو لیژه (زیر تنگ ) به دلیل مشکلات عدیده در خدمات رسانی و رفت و آمد به دلیل نزدیکی به شهر کرمانشاه به این شهرستان الحاق شدند.

 

4- در اصل ایوتین به معنی حمایت کننده صحیح است که به اشتباه اتیوند نوشته می شود.

 

5- مساحت سایر دهستان های دلفان به این قرار است : میربگ شمالی291، میربگ جنوبی 205 ، خاو شمالی 138 ، خاوه جنوبی 238 و کاکاوند شرقی 360 کیلو متر مربع می باشد.

 

6- با توجه به آثا باستانی به دست آمده در دشت خاوه این قسمت از خاک کشورمان دارای قدمتی 9 هزار ساله در کاشت محصولات کشاورزی بوده و آثار تمدن های قبل و بعد از تاریخ در آن به دست آمده است . رجوع کنید به نوشته (دلفان دیار ناشناخته ) از نگارنده .

 

7- دم آیزه احتمالا لغتی ترکی همدانی و به معنی آخر سرماست و چون محل فعلی شهر نورآباد و مناطق همجوار حایل بین مناطق سردسیر شمالی (همدان ) و مناطق گرمسیری جنوبی (کوهدشت و خوزستان ) است از اینرو به این نام شهرت یافته است لذا اطلاق نام دم آویزه بجای دم آیزه صحیح نیست.

 

منابع و مآخذ:

 

1 مرکز آمار ایران بخش پژوهش های جغرافیایی 1385 . تهران

 

2- سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان لرستان سالنامه آماری سال  1385 و 1382

 

3 مجموعه تحقیقات میدانی و کتابخانه ای نگارنده حدفاصل سالهای 1379 تا 1389

 

4- طرح توسعه شهر نورآباد و حوزه نفوذ شهر داری نورآباد

/ 8 نظر / 85 بازدید
علي

مدير محترم وبگاه سلام و دست مريزاد بخاطر وبگاهتان خوشحال مي شوم كاسي را نيز قابل بدانيد ارتباط داشته باشيم آدرس kassi. ir تلفن تماس 09166615458

مهین خدایاری

سلام من می خواستم با آقای نظری تماس بگیرم اما نمی دونم این وبلاگ مال ایشانه؟ ایملم رو گذاشتم . ممنون میشم جواب بدین

مهین خدایاری

سلام من می خواستم با آقای نظری تماس بگیرم اما نمی دونم این وبلاگ مال ایشانه؟ ایملم رو گذاشتم . ممنون میشم جواب بدین

کرمانشاهی کلهر

با سلام راستش میخواستم عرض کنم وقتی وبلاگ شما رو دیدم یاد وبلاگ و وب سایتهای پان ترکها افتادم دوست عزیزم هر چیز یا هرکس رو در استان کرمانشاه یا لرستان به قوم لک نسبت دادن کار درستی نیست این کار باعث تفرقه ونفاق میشه لکها قومی هستن که ما بین کردها و لرها زندگی میکنن وچمعیتشونم نسبط به لرها و عللخصوص ما کردها خیلی کمتره من چیزهای زیادی رو تو وبلاگ شما دیدم که واقعا در نیست مثلا شهرهای رو که شما برای تشکیل استان لکستان معرفی کریده اید در استان ما کرمانشاه فقط شهر هرسین وتا حدودی بخش بیستون به صورت یکدست لک هستن در حالی که در صحنه و کنگاور اصلا اینطور نیست وقومیتهای زیادی در این دو شهر منجمله لکها زندگی میکنند یا به نظر شما تمام جمعیت کوهدشت لک هستند . دوست عزیز من خانقین لکش کجا بوده و موضوعات زیاد دیگه ای که الان حوصله توضیحشو ندارم. به هر حال من به شخصه با تشکیل استانی به اسم لکستان موافقم چون اونجور که من از بزرگانم شنیدم منطقه ای به نام لکستان ما بین کرمانشاه و لرستان وجود داشته ومردمش با لرها وکردها برادرانه زندگی کرده اندومشکلی هم نداشتند الان هم اگر استانی به این نام تشکیل بشه بسیار خوب هست. موفق باشید

رضا نظری

با سلام خدمت مدیر محترم نشریه اینترنتی لکستان و خانم مهین خدایاری . ضمن خسته نباشید باطلاع می رساند ایمیل اینجانب reza4921@yahoo.com است . درضمن ايميل قبليم مسدودشده است.

رضا نظری

با سلام خدمت مدیر محترم نشریه اینترنتی لکستان و خانم مهین خدایاری . ضمن خسته نباشید باطلاع می رساند ایمیل اینجانب reza4921@yahoo.com است . درضمن ايميل قبليم مسدودشده است.