نشریه اینترنتی لکستان:پیشنهادی برای تشکیل استان لکستان:الشتر،کوهدشت،نورآباد،دره شهر،هرسین،بیستون،کنگاور،صحنه...

مرگ دانشجویی که برای نجات دختر در حال غرق‌شدن به دریاچه بیشه پرید

نشریه اینترنتی لکستان — Fri, 18 May 2012 13:34:57 GMT

فرماندار شهرستان بروجرد از مرگ دانشجویی که برای نجات دختری در حال غرق‌شدن در دریاچه آبشاربیشه رفته بود، خبر داد. سجاد معین در گفت‌وگو با ایسنا، در تشریح جزئیات این خبر گفت: جمعه هفته گذشته «قهرمان اسلامی» دانشجوی ترم‌آخر رشته مهندسی دانشگاه لرستان به همراه چند نفر از دوستانش برای تفریح به این منطقه رفته بودند که با صدای فریادهای دختر جوانی که به داخل دریاچه افتاده بود و از اطرافیان استمداد می‌طلبید، مواجه شدند.

وی با بیان اینکه این افراد پس از شنیدن صداهای این دختر جوان برای کمک به وی وارد آب شدند گفت:«اسلامی» به همراه چند نفر از دوستانش موفق به نجات جان این دختر شدند اما هنگامی که قصد خروج از آب را داشت پایش سر خورده و با صخره‌های کف دریاچه برخورد کرده است.

فرماندار شهرستان بروجرد ادامه داد: پس از غرق‌شدن وی و اعلام خبر آن به نیروهای امدادی، امدادگران عملیات خود برای نجات وی را آغاز کردند اما متاسفانه فردای آن روز نیروهای آتش‌نشان جسد وی را از این منطقه کشف کردند.

پیشنهاد تقدیر از خانواده جوان فداکار

معین، اقدام این جوان در نجات دادن جان این دختر را عملی بسیار ارزشمند و فداکارانه دانست و به وزارت علوم، دانشگاه لرستان و ... پیشنهاد داد به منظور ارج نهادن به چنین اقدامات فداکارانه و ایثارگرانه‌ای از خانواده وی تقدیر کنند.

همچنین، حامین احمدی مدیر امور فرهنگی دانشگاه لرستان از قرائت پیام تسلیت و تقدیر رئیس دانشگاه از دانشجوی فداکار متوفی این دانشگاه در مجلس ترحیم وی خبر داد.

و‌ی اظهار کرد: مدیر گروه معدن دانشگاه لرستان به عنوان نماینده این دانشگاه در مراسم هفتم «قهرمان اسلامی» دانشجوی سال آخر رشته معدن این دانشگاه شرکت خواهد کرد و پیام تسلیت و تقدیر رییس دانشگاه از حرکت انسان دوستانه این دانشجو را در این مراسم قرائت خواهد کرد.

احمدی در پایان با بیان اینکه برای این دانشجو مراسمی ترحیمی با حضور مسئولان، دانشجویان و اساتید دانشگاه داخل دانشگاه برگزار شد، تصریح کرد: همچنین در دانشکده فنی حجله نمادینی برای یادبود این دانشجوی فداکار برپا کرده‌ایم و مراسم بزرگداشتی برای وی برگزار شد.

تغییرات هویتی لک ها در بستر تاریخ معاصر

نشریه اینترنتی لکستان — Sat, 05 May 2012 19:49:12 GMT

خبرگزاری لک پرس: با روی کار آمدن رضاخان و مبارزه وی علیه خوانین محلی، بسیاری از خوانین لک (به ویژه در الشتر و کوهدشت) معارضین حکومت شناخته می شوند و مورد آزار و اذیت حکومت قرار می گیرند.(برای اطلاع بیشتر نگاه کنید به محمدزاده، 1383). این اولین مواحهه لک ها با نیروهای غیر لک بود. برخورد رضاخان به همین جا ختم نشد و عشایر را مجبور کردند که یکجانشین شوند.

لک ها در یک ناحیه کوهستانی(فلات) نسبتا بزرگ که در میان چهار استان ایلام، کرمانشاه، همدان و لرستان قرار دارد، زندگی می کنند. این ناحیه کوهستانی از سمت شمال به رشته کوه گرین، از سمت جنوب به کبیر کوه ، از سمت شرق به مخمل کوه واز سمت غرب به سفید کوه منتهی میشود.

اطراف این فلات جلگه های هرسین، الشتر، کوهدشت، بروجرد، نهاوند، صحنه و درود فرامان قرار دارند. به غیر از کاسی ها و عیلامی ها آثار چندانی از تمدن های باستانی دیگر و یا حتی تمدن های اسلا می در این فلات دیده نمی شود. کوهستانی بودن و صعب العبور بودن از مهمترین دلایل عدم حضور تمدن های تاریخی در این منطقه است. طوایف متعدد لک اغلب در این فلات و جلگه های اطراف به دامپروری مشغول بودند ودر مناطق مشخص و معینی به ییلاق و قشلاق می پرداختند. هویت سنتی غالب در این منطقه ایلی و مبتنی بر تشمال های کوچک بوده است. سرزمین کوهستانی لک ها به خاطر صعب العبور بودن کمتر تحت تاثیر دیگر فرهنگ ها قرار گرفته است. به همین خاطر هویت سنتی این منطقه ریشه دار و عمیق گشته است.

با روی کار آمدن رضاخان و مبارزه وی علیه خوانین محلی، بسیاری از خوانین لک (به ویژه در الشتر و کوهدشت) معارضین حکومت شناخته می شوند و مورد آزار و اذیت حکومت قرار می گیرند.(برای اطلاع بیشتر نگاه کنید به محمدزاده، 1383). این اولین مواحهه لک ها با نیروهای غیر لک بود. برخورد رضاخان به همین جا ختم نشد و عشایر را مجبور کردند که یکجانشین شوند. ظاهرا نیروهای دولتی در برخی جلگه های اطراف تا حدودی موفق به اجرای این سیاست می شدند اما در ناحیه کوهستانی موفقیتی حاصل نشد.(نگاه کنید به استارک 1362). در هر حال لک ها با یک نیروی قدرتمند روبرو شدند. اکنون این سوال به ذهن می رسد که آیا در این برهه از تاریخ هویت سنتی لک ها حفظ شد ویا زیر سوال رفت.

از برکناری رضاخان تا اصلاحات ارضی (دوره سوم اصلاحات ارضی ) تغییرات چندانی دیده نمی شود. اما اصلاحات ارضی سازمان طوایف و کوچ عشایر را دچار اختلال کرد و کم کم از اوایل دهه 50 مهاجرت لک ها به سرزمین های مجاور به ویژه شهرهای کرمانشاه ،ایلام ،ملایر ،نهاوند ،خرم آباد و.... شروع شد. لک ها این بار در مقابل اقوام همسایه ای قرار گرفتند که با مظاهر تمدن جدید آشنا شده بودند .آنها برای اولین بار و به طور جدی در برابر «غیر» هایی قرار گرفتند که سعی نمی کردند آنها را به عنوان هم کیش، هم زبان خود بپذیرند.

این جاست که سوال از «کیستی» و «چیستی» مطرح می شود. «انسان ها و جوامع اساسا از طریق تماس با جوامع و انسان های متفاوت ]است[که نسبت به هویت خویش آگاه گشته و یا از آن پرسش می کنند.» (کچوئیان،1384: 61). بدین ترتیب این سوالات به ذهن متبادر می شوند که در وضعیت جدید، چگونه و به وسیله چه کسانی هویت لک ها برساخته شد؟ چه عناصر فرهنگی را برای تثیبت هویت لک ها مورد استفاده قرار دادند و چه عناصری را نادیده گرفتند و چرا؟.

تغییرات هویت لک ها بدین جا ختم نشد (بدان معنی که فقط خاص مهاجران در شهرهای اطراف نبود) چرا که از اواسط دهه پنجاه مدرنیته با مظاهر مادی و غیر مادی اش وارد جلگه های اطراف و فلات مورد نظر شد.در واقع در عرض کمتر از سه دهه سرزمین لک ها چهره ای مدرن به خود گرفت. این نوع تغییر، بسیار ناگهانی و اتفاقی رخ داد آن هم در جامعه ای کاملا سنتی با آداب و رسوم کهن و ریشه دار. «هر نوع تغییر زندگی ، اعم از ناگهانی یا همراه با مقدمات تدریجی همیشه در حکم نوعی بحران دردناک است زیرا با غرایزی که تا آن زمان برای بشر حاصل شده است با خشونت برخورد می کند.» (دورکیم1381: 213). هویت های سنتی با تمام قدرت خویش سعی داشتند لک ها را در همان دنیای قدیم نگه دارند و هویت های جدید (که اغلب از طریق جهانی شدن فرهنگی در آن حضور داشتند) با فریبندگی های خاص خود آنها را به سمت دنیای جدید سوق می دادند .این امر بحران های هویتی و شخصیتی متعددی را به وجود آورد. بر طبق نظر آگاهان محلی و تجارب شخصی، بسیاری از افرادی که دوران کودکی خود را در دنیای سنتی گذرانده بودند به همان روال ادامه دادند اما نسلی که کودکی و نوجوانی خود را در درون فرهنگ های جدید گذراندند در جوانی و بزرگسالی با بحران های هویتی روبرو شدند .اتفاقا در همین زمان خودکشی و خودسوزی جوانان لک نیز شروع شد و هنوز هم ادامه دارد، امری که به هیچ وجه تبیین درستی از آن نشد.

اکنون این سوالات مطرح می شوند که مکانیسم بحران مذکور چگونه است ؟ «غیرهایی» که از طریق رسانه ها در میان لک ها حضور یافتند چه تاثیری بر تلقی لک ها از خودشان داشتند؟ چرا این بحران بیشتر در میان نسل دوم لک ها خود را نشان داد؟

اغلب نظریه پردازان (جنکینز1378؛ هال 1385 ؛ کاستلز1380 ؛ گیدنز1378) معتقدند که انسان ها و جوامع نمی توانند برای مدت زیادی بحران هویت را تحمل کنند. بنابراین سعی می کنند که هویت جمعی یا فردی خویش را بازسای کنند .بدین ترتیب این سوال مطرح می شود که مکانیسم بازسازی هویتی لک ها چگونه است؟ چه نوع هویت هایی و از جانب چه اقشاری در میان لک هابه وجود آمده است؟

منابع و ماخذ

- گیدنز، آنتونی (1378) تشخص و تجدد، ترجمه، ناصر موفقیان، تهران، نشر نی.

- کچویان، حسین (1384) تطورات گفتمان های هویتی ایرانی در کشاکش با تجدد و ما بعد تجدد، تهران، نشر نی.

- هال، استوارت (1386) «چیستی هویت هایفرهنگی» ، ترجمه، سیاوش قلی پور، فصلنامهزریبار، شماره 63.

- جنکینز، ریچارد(1381) هویت اجتماعی، ترجمه تورج، تهران، نشر شیرازه.

- کاستلز، منوئل (1383) هویت و مقاومت، به ویراستاری حسین پایا، تهران، طرح نو، ج3.

محمد زاده، عباس( 1383) قیام ایلام در عصر رضا شاه، ایلام، انتشارات گویش.

- استارک، فریا (1362) سفرنامه لرستان،ترجمه ملایری، تهرانف انتشارات علمی فرهنگی.

- دورکیم، امیل (1381) درباره ی تقسیم کار، ترجمه باقر پرهام، تهران، نشر مرکز

یک پیشنهاد: فرهنگستان زبان لکی

نشریه اینترنتی لکستان — Sat, 05 May 2012 19:42:54 GMT

وهاب کریمی (وبلاگ زبان شناسان آینده): با توجه به نقش مهم تاریخی زبان لکی بر فرهنگ، ادبیات، ادیان، موسیقی و ... در حوزه ی سرزمینی فلات ایران و اهمیت مطالعه ی زبان لکی در مطالعات زبان های هندو اروپایی ، و نه تنها زبان های ایرانی و همچنین لزوم پاسداری از این زبان غنی ، پیشنهاد میشود که فرهنگستانی به نام فرهنگستان زبان لکی توسط دولت و نهادهای مردم نهاد تشکیل شود.

بنده به عنوان پیشنهاد دهنده ی این طرح ، آماده ی ارائه ی طرح های اجرایی و عملی خود و تلاش برای شکل گیری آن هستم. جای این فرهنگستان در کنار فرهنگستان زبان فارسی ایران و فرهنگستان زبان های کردی عراق خالی است. هرچند در فرهنگستان زبان های کردی ، زبان لکی یک کرسی دارد ولی به دلایل زبان شناختی میدانیم که لکی به فارسی باستان بیشتر شبیه است تا زبان مادی که مادر زبان های اقوام کرد است. همچنین وجود این چنین نهادی در کشور احساس میشود تا کشور از فرهنگستان کشور بیگانه استقلال داشته باشد. هرچند عراق برای ما مردم غرب ایران چندان بیگانه نیست ولی در هر صورت به دلائل اجرایی بهتر است خودمان مستقلا به لکی بپردازیم.

از جمله اهداف فرهنگستان زبان لکی پیشنهادی اینها میتواند باشد :
مطالعات زبان شناختی در زمانی و هم زمانی زبان لکی
ارائه ی خط نوشتاری برای این زبان و تلاش برای انتشار متون به این زبان
حراست از زبان لکی به عنوان زبان جمع کثیری از اهالی غرب ایران و زبان ادب غرب کشور و انتقال آن به نسل های آینده

سان روسم (سنگ رستم)

نشریه اینترنتی لکستان — Sat, 05 May 2012 13:41:09 GMT

سعید کاکایی: سان روسم (سنگ رستم) که به آن دخمه رستم نیز گفته می شود، سنگی زیبا و باشکوه که یادگار دوران باستان ایران زمین است در منطقه لکستان کرمانشاهان جاده جلالوند قرار دارد و مرز بین طایفه عثمانوند (هوزمانن) و ایل جلالوند است. در شاهنامه لکی خیلی از نبردهای ایرانیان در اینجا روی میدهد به طوری که زرالی یکی از شخصیتهای شاهنامه لکی برای مدت کوتاهی این تنگه را بر ایرانیان می بندد و در آخر به دست رستم دستان آزاد میگردد و زرالی از آن زمان به بعد غلام رستم میشود.

گفته میشود نبرد افسانه ای ایران و توران نیز اینجا روی داده و این تنگه مرز ایران و توران بوده ! به گفته مردم محلی این دخمه که میان تنگه جلالوند قرار دارد جای نگهبان قلعه ذهاک بوده که خود قلعه در فاصله یک کیلومتری سان روسم است و برای عبور از تنگه تنها راه عبور از کنار این سان (سنگ) بوده. در شاهنامه بزرگ لکی تازه در دست چاپ بیشتر درباره این موضوع گفته شده . این سنگ در 30 خرداد 1357 به شماره ثبت 1622 به آثار ملی ایران افزوده شده . متاسفانه روی این سنگ امروزه از یادگارهای جوانان جویای نام لکستانی تا تبلیغات دولتی و شخصی به شکل یک بنر تبلیغاتی در آمده . در حالی که فاصله پاسگاه انتظامی جلالوند تا سان روسم به 700 متر هم نمیرسد

لباس و پوشش زنان لک

نشریه اینترنتی لکستان — Fri, 20 Apr 2012 08:20:49 GMT

مرگ بی صدا

نشریه اینترنتی لکستان — Thu, 19 Apr 2012 21:28:06 GMT

شعری از شاعران گمنام لکستان:

ترسم روژی بمرم مردنم بی دنگ بوو / کفنم کوتاه قوریژم تنگ بوو

هیچ کوم رفیقل جمع نونه دورم/ قیلی خریوه بانه سر قورم

میترسم از روزگاری که مرگم بی صدا باشد/ کفنم کوتاه و قبرم تنگ

هیچ کدام از دوستان بر مزارم حاضر/ گام های غریبه ها سوی مزارم

نشت گاز و آتش سوزی در کوههای رومشکان کوهدشت همچنان ادامه دارد

نشریه اینترنتی لکستان — Wed, 18 Apr 2012 09:01:05 GMT

یک سال از نشت و آتش گرفتن گاز در کوههای رومشکان کوهدشت می گذرد و هنوز اقدامی جهت رفع مشکل صورت نگرفته است. به گزارش میرملاس نیوز به نقل ازخبرگزاری مهر، شعله ور شدن زبانه های آتش در دل کوه “درمره” بخش رومشکان شهرستان کوهدشت از فروردین ماه سال ۹۰ آغاز شده و...

برای خواندن متن کامل این نوشتار اینجا را کلیک کنید

سایر مطالب مرتبط:

مروری بر دلایل نشت و فوران گاز در میدان نفتی باباحبیب کوهدشت

آواشناسی زبان لکی

نشریه اینترنتی لکستان — Sun, 15 Apr 2012 11:59:41 GMT

علی ایتیوند: هجا ( سیلاب ) که اکنون در آموزش کودکان به آن بخش هم می گوییم از ترکیب یک مصوّت تاسه صامت تشکیل می شود .مصوّت به منزله ی مرکز یا هسته یا محور هجا است وصامت در حکم حاشیه یا دامنه ی آن است.

این که می گوییم مصوّت مرکز هجاست بدین سبب است که اوّلاً موجودیت هجا بستگی به وجود مصوّت دارد.زیرا اگر مصوّت ها را از هجا حذف کنیم دیگر هجایی باقی نمی ماند .درصورتی که می توان از یک هجا یک یا دو صامت را حذف کرد ، بدون آنکه لطمه ای به هجا وارد آید.برای مثال اگر در هجای « barq» صامت های ( r ، q ) حذف شود ؛ هجای «ba» بر جای خود باقی است ودر کلمه هایی مثل ( sard – berâkam – baly ) دیده می شود .ولی اگرمصوّت « a » حذف شود آنچه می ماند سه صامت مستقل وجدااز یکدیگر است نه یک هجا . دلیل دوم برای این که مصوّت مرکز هجاباشد ، اصل اقتصاد است .زیرا اگر صامت را مرکز هجا قرار دهیم به تعداد صامت ها هجا داریم .مثل همان کلمه ی برف که اگرصامت های آن مرکز هجا باشد باید آن را سه هجایی به حساب آوریم و این مغایر اصل اقتصاد است .بنا بر این تعداد هجاهای یک کلمه به تعداد مصوّت های آن است .در هر کلمه یا عبارت هرقدر مصوّت است همان قدر نیز هجا است.

مثل :

kâr ( یک هجا )

ketâw ( دو هجا )

berâkam ( سه هجا )

namimââ ( چهار هجا )

انواع هجا در زبان لکی

در زبان لکی سه نوع هجا به شکل زیر وجود دارد :

1- صامت + مصوّت (بلند ، کوتاه) مثل : me ، to ، se ، cha

2- صامت + مصوّت(بلند ، کوتاه) + صامت مثل : kâr ، mar ، sar

3- صامت + مصوّت(بلند ، کوتاه) + صامت + صامت مثل : kârd ، šârd

تمام کلمه ها چه یک هجایی وچه چند هجایی طبق سه فرمول بالا ساخته می شود .

در کلمه های چند هجایی صامت های بین دو مصوّت از یک تا سه صامت متغیّر است :

- در کلمه ی ( zonâ) بین دو مصوّت ، یک صامت ( n ) قرار دارد.

- در کلمه ی (žinžu) بین دو مصوّت ،دو صامت (n ، ž ) قرار دارد.

شمار صامت هایی که می توانند به طور متوالی وپی درپی در یک هجا یا مرز دو هجا قراربگیرند ؛ حد اکثرسه صامت است . پشت سر هم آمدن صامت ها یا به عبارتی توالی فوری صامت ها را « خوشه » می نامیم .بنابراین درکلمه ی « žonžu» ( n ، ž ) خوشه ی صامت ها هستند .

در ساختار یک هجا موارد زیربه چشم می خورد :

الف ) صدای اوّل هر هجا لزوماً صامت است .پس در کلمه هایی مانند : 'ura، 'ira و... صدای اوّل « ' » است وبه صورت ( ' ) نشان داده شده است . در ضمن به یاد داشته باشیم که در زبان لکی «' » در اوّل کلمه وجود دارد.

ب ) صدای دوم هر صدا لزوماَ مصوّت است .به عبارت دیگر در زبان لکی هجایی نداریم که با دو صامت یا بیشتر از دو صامت آغاز شود .به همین دلیل از قدیم گفته اند : «ابتدا به ساکن محال است .» در زبان های دیگرمثل انگلیسی یا فرانسه هجاهایی هست که حتی با سه صامت آغاز می شود.مثل : ( structure/ ساختار) یا (strengths / نیروها ) . در همین واژه ی اخیر بک مصوّت و هشت صامت وجود دارد.

ج) صدای سوم هر هجا نمی خواهد لزوماَ صامت باشد . به این معنی که در لکی دو مصوّت پی در پی درکنار هم می آیند به عبارت دیگر التقای مصوّت ها ممنوع نیست .

د ) در زبان لکی صامت های پایانی هجا هیچگاه بیشتر ازدو صامت نیست یعنی کلمه ای نداریم که به 3 صامت ختم شود .در این زمینه موارد استثنایی وجود دارد که آن ها نیز هیچکدام لکی نیستند .بلکه از زبان های بیگانه وارد شده اند و عاریتی هستند مثل :

Aleksandr/ aleksânder

Eidz / eydz

Lustr / lustr

Fulks / fulks

Tambr/ tambr

صداهای زبان لکی

ویژگی های صداهای زبان لکی

· زبان لکی دارای 50 صدا ( واج ) است که از این تعداد 29 صامت و 21 مصوت می باشد:

- صامت ها- ( همخوان )- consonant

b	d	k
p	z	g
t	r	l
s	ž	m
j	š	n
č	’	w
h	q	y
ĺ	gh	ŋ
x	f	ť
v	ĝ	ř

-مصوّت ها-( واکه ) – vowel

مصوت کوتاه	مصوت بلند
a	â
e	û
o	ï
i	é
ö	ü
ô	á
œ	ã

تفاوت اصلی مصوت های کوتاه وبلند در واجگاه ( یا مخرج صوت ) آن هاست .

· زبان لکی دارای هفت مصوّت مرکّب (âo) ، (éo ) ، (ao) ، (â') ، (eâ) ، (ea) ، (âa) نیز می باشد.

· خصوصیّات صامت ها در تقسیم بندی به شرح جدول زیر است :

جدول( 1)

	لبی	لب ودندانی	دندانی	صفیری	تَفَشی	مرکب	کامی	نرمکامی
بی واک	p	f	t، ť	s	š	č	k	x
واکدار	b ، w	v	d	z	ž	j	g	gh ،q،ĝ
غُنّه	m		n ، ŋ

جدول (2)

لرزان	کناری	دمشی	نیم مصوت	چاکنای
r ، ř	l ، ĺ	h	y	'

ردیف افقی خصوصیت آوایی واج ها را بیان می کندوستون عمودی معمولامخرج صوت (واجگاه)،یعنی محل ادای آن ها در اندام های گفتار که به ترتیب از قسمت پیشین دهان (لب ها) تا قسمت پسین دهان (حنجره )ردیف شده اند.

1- بی واک ) –خصوصیت واج هایی است که هنگام ادای آن ها تار آواها بی حرکت هستند.

2- واکدار )- خصوصیت واج هایی است که هنگام ادای آن ها تار آواها به لرزه در می آیند.این لرزه را می توان با دست بر روی گلو حس کرد.

3- غُنّه ) یا خیشومی خصوصیت واج هایی است که از راه بینی تلفّظ می شوندودر عین حال واکدار هم هستند.

4- صفیری )- خصوصیت صامت هایی است که هنگام ادای آن ها آوایی مانند صفیر به گوش می رسد.

5- تَفَشی )- یا پاشیده به صداهای آب با فشار از سوراخی تنگ شبیه است .

6- صامت های مرکب) – در حقیقت از دو واج به هم پیوسته تشکیل شده اند : چ از (ت ، ش )- ج از (د ،ژ)

7- کامی و نرمکامی ) - خصوصیت صامت هایی است که واجگاه آن ها قسمت پسین دهان به نام «نرمکام » قراردارد.

8- لرزان یا تکریری )- خصوصیت صامت هایی است که هنگام ادای آن سر زبان وپرده کام با جنبش های پیاپی به حرکت در می آید.

9 - کناری)- خصوصیت صامت هایی است که هنگام ادای آن رویه ی زبان به پرده ی کام می جسبد ونفس از کناره های زبان جریان می یابد.

10- دمشی یانفسی )- خصوصیت واجی است که با فشار هوا ادامی شود و صدای نفس از آن می آید.

11- نیم مصوت )- صامتی را می گویند که ادای آن به ادای مصوت ( دراینجا) بسیار نزدیک است.

12- چاکنای )- همزه- راکه براثر تنگ شدن یا بسته شدن عضله های گلو (چاکنا) و گذشتن هوا به فشار از آن حاصل می شود و(تلفظ آن درلکی با « ' » یکی است ).

تقسیم بندی بر اساس امتداد پذیر یا امتدادناپذیر بودن :

1- همه ی مصوت ها امتداد پذیر هستند.

2- صامت های (x ، ř ، r ، z، ž ، s ، š ، f ، l ، ĺ، m ، n، ŋ ، v، h ، y) امتداد پذیرهستند.

3- صامت های ( b، p ،t ،j ، č، d ، ť ،' ، ĝ ،q ،k ،g ) امتدادناپذیرهستند.

از بین حروف الفبای لکی حرف (q) مربوط به زبان عربی است وکلمه هایی که با این حرف نوشته می شوند عربی می باشند یا حداقل لکی نیستند و یا اینکه تغییر آوایی داده اند.

برعکس 8 حرف ( p ، č ، ž، g ، ř ، ĺ ، ť ) در زبان عربی وجود ندارد.

توصیف آوایی همخوان ها ( صامت ها )

واجگاه یا محل تولید صامت یا همخوان نقطه یا محلی از دستگاه گفتار است که در آن صدای مورد نظر تولید می شود.درآواشناسی این نقطه را « مخرج» می گویند.

الف) – همخوان(صامت ) های انفجاری :

1- صداهای ( b / p ): بست در محل دو لب ایجاد می شود .بدین ترتیب که لب بالا وپایین محکم به یکدیگر چسبیده راه عبور هوا را سد می نما یند.نرمکام به بالا کشیده می شود وبر اثر آن راه عبور هوا از راه بینی نیز مسدود می شود .هوادر پشت لب هافشرده می شود زبان در موقعیت تولید آوای بعدی قرار می گیرد.به مجرد باز شدن لب هاتمام هوای بند آمده به یکبار با فشار بیرون می جهد.

2- صداهای ( ť / t / d) : بست در محل نوک زبان ودندان های بالا ایجاد می شود .نوک زبان به پشت دندان های بالا می چسبد کناره های زبان به دو طرف کام روی دندان های کناری وصل می شود وبدین طریق راه عبور هوا از دهان مسدود می گردد نرمکام به بالا می رود وراه عبور هوا از بینی مسدود می گردد.هوادر پشت مانع دهانی به صورت فشرده در آمده وبه محض باز شدن انسداد بیرون می جهد.

3- صداهای ( k / g ) : بست در مرکز نرمکام ایجاد می شود.عقب زبان به بالا کشیده شده با چسبیدن به مرکز نرمکام مانع خروج هوا ازراه دهان می گردد.دو کناره ی عقبی زبان به دندان های آسیا متصل می گرددقسمت جلویی زبان آزاد است. نرمکام به بالا کشیده می شود وراه بینی مسدود است .

4- صدای ( q ) : برای تولید عقب زبان به بالا کشیده شده وبه نرمکام می چسبدوراه عبور هوارا می بندد.بلافاصله بعد از رفع انسداد هوا با فشار بیرون می آید.

5- صدای ( ? ) : برای تولید عین وهمزه تار آواها محکم به هم چسبیده اند وراه عبور هوا را مسدود کرده اندوبعد از رفع انسداد صدا تولید می شود.

6- صدای (w): بست در محل دو لب ایجاد می شود .بدین ترتیب که لب بالا وپایین محکم به یکدیگر گرد شده ، راه عبور هوا را سد می نما یند.نرمکام به بالا کشیده می شود وبر اثر آن راه عبور هوا از راه بینی نیز مسدود می شود .هوادر پشت لب هافشرده می شود زبان در موقعیت تولید آوای بعدی قرار می گیرد.به مجرد باز شدن لب هاتمام هوای بند آمده به یکبار با فشار بیرون می جهد.

ب ) – همخوان(صامت ) های سایشی :

1- صداهای ( s /z ) : برای تولید این دوصوت تیغه ی زبان به طرف بالا بلند می شود وکناره های زبان به دیواره ی دندان های کناری بالا می چسبد وراه بینی مسدود می شود وهوا باسایش از وسط زبان خارج می شود.

2- صداهای ( š/ž ) : برای تولید این دوصوت جلوی زبان به بالا می رودودر مقابل لثه ی بالاوجلوی کام قرار می گیرد وکناره های زبان به بالا می چسند وراه بینی مسدود می شود وهوا باسایش از وسط زبان خارج می شود.

3- صداهای ( f/ v ) : برای تولید این دوصوت دندان های بالاروی لب پایین قرار می گیرند وراه بینی مسدود می شود وهواباسایش از لای دندان ها ولب پایین خارج می شود.

4- صدای ( x ) :برای تولید خ عقب زبان بالا رفته ودر مجاورت زبان کوچک قرار می گیرد در این حال راه بینی مسدود شده است وهوا با سایشی بیرون می آید.

5- صدای ( h ) : برای تولید این صوت تارهای صوتی به یکدیگر نزدیک می شوندودر فاصله ی اندکی از هم قرارمی گیرند به گونه ای که چاکنای به صورت یک شکاف در می آید در این حال راه بینی مسدود شده است وهوا با سایشی بیرون می آید.

ج ) – همخوان های انفجاری – سایشی :

صداهای ( ĵ / č ):برای تولید این دوصوت نوک وتیغه ی زبان به لثه ی بالا می چسبد ووراه عبور هوااز طریق دهان مسدود می شود تیغه ی زبان وقسمت ابتدایی جلو زبان در برابر بخش انتهایی لثه وابتدای سخت کام قرار می گیرد وگذرگاه تنگی به وجود می آورد اطراف زبان به بالا می چسبد وراه بینی مسدود می شود .بعد ابتدا نوک زبان پایین می آیدومقداری از هوا به صورت ناگهانی وبقیه ی هوا با سایش خارج می شود .

د ) همخوان(صامت ) لرزشی ( غلتان ) :

صدای ( ř / r ) : نوک زبان به لثه بالا به طور مکرر می چسبد وجدا می شود ودر عین حال که راه بینی مسدود است هوادر پی این زنش های متوالی خارج می شود.

ه ) همخوان(صامت ) های خیشومی :

صدای ( m ) : برای تولید این صدا لب ها بسته می شوند . راه بینی باز می ماند وهوا از راه بینی خارج می شود.

صدای ( ŋ n / ) : برای تولید این صدا نوک زبا ن به لثه ی بالا می چسبد و راه بینی باز می ماند وهوا از راه بینی خارج می شود.

و) همخوان های روان :

صدای ( ĺ / l ) : برای تولید این صدا نوک زبا ن به لثه ی بالا می چسبد. راه بینی بسته می شود ودو طرف زبان باز می ماند وهوااز دو طرف زبان خارج می شود.

صدای ( y ) : هنگام تولید این صدا هیچ نوع گرفتگی یا تنگی مجرا که عبور هوارا با سایش همراه سازد ،در دهان وجود ندارد واز این حیث شبیه مصوت می باشد.

توصیف آوایی مصوت ها ( واکه ها )

1- صوت ( ï ) : هنگام تولید این صداقسمت جلوی زبان به طرف سختکام بالا می رود ودر فاصله ای نسبت به آن قرار می گیرد . نوک زبان آزاد است ودر پشت دندان های پایین قرار می گیرد در این حال فاصله ی دندان های بالا وپایین 2تا3میلیمتراست.

2- صوت ( é ) : فاصله ی جلوی زبان وسختکام هنگام تولید این صوت دو برابر فاصله ایست که برای تولید ( I ) لازم است فاصله ی دندان های بالا وپایین حدود 1 سانتیمتر است نوک زبان در پشت دندان های بالا قرار می گیرد نرمکام در موقعیت بالااست وراه هوا از بینی بسته است لب ها به شکل نیم گس
آوا زبان لکی آوا شناسی

طراحی الفبای لکی در جهاد دانشگاهی لرستان

نشریه اینترنتی لکستان — Sun, 15 Apr 2012 11:54:30 GMT

به گزارش نشریه اینترنتی لکستان و به نقل از خبرگزاری لک پرس اولین جلسه هم اندیشی طراحی و ساخت الفبای زبان های لکی و لری استاندارد و مورد حمایت مجامع علمی روز جمعه مورخ 1391/1/18 در جهاد دانشگاهی دانشگاه لرستان آغاز به کار نمود.

در این جلسه ضمن بررسی ریشه شناسی زبان های لکی و لری، ضرورت ساخت الفبایی واحد مورد تایید همگان قرار گرفت و برای مراحل اجرایی این کار جدول زمانبندی طراحی شد پیش بینی می شود تا یک سال اینده الفبای استاندارد و مورد تایید زبانشناسان طراحی گردد. این انجمن از تمامی لک زبانانی که به صورت پراکنده دست به کار شده اند و برای ساختن الفبای لکی و لری حرفی برای گفتن دارند برای همکاری دعوت به عمل می آورد.

لازم به ذکر است جلسه بعدی مورخه1391/2/2 راس ساعت سه عصر در همین مکان برگزار می شود.

لکستان در تصویر

نشریه اینترنتی لکستان — Sat, 07 Apr 2012 18:15:06 GMT