ساکار لکستانی (از لک های خانقین در استان دیاله عراق): خانِقین،
از شهرهای پرجمعیت استان دیاله کردستان عراق و در نزدیکی مرز ایران است. این شهر پیوندهای عمیقی از نظر فرهنگی و زبانی با شهرهای مرزی استان کرمانشاه همچون قصر شیرین و خسروی و سر پل ذهاب و شهرستان گیلان غرب و شهرستان ایوان غرب در استان ایلام دارد. بسیاری از مردم خانقین با مردم این شهرها دارای نسبت خویشاوندی با یکدیگر هستند.
اکثریت مردم خانقین به لکی تکلم میکنند (درصدی نیز با گویشهای گورانی و کلهری) و پیرو دین اسلام و مذهب شیعه اثنی عشری هستند.
این شهر زمانی زیر نظر والیان فیلی لرستان اداره می شد که نشان از پیوند مردم این شهر با مردمان غرب ایران دارد.
شهر خانقین در گذشته به راه خراسان معروف بود. خانقین در در دوران آشوری و آکادیها راه بازرگانی دولت بوده و از آنجا به عنوان محلی برای استراحت بازرگانان ایرانی و هندی استفاده میشد که رهسپار آنجا میشدند.
نام خانقین در اصل دوخانَگ (دوخانه) بوده که پس از اسلام به آن شکل عربی داده... و بهجای واژه لکی دو، پسوند عربی "ین" را به آن افزودند.
در زمان صدام حسین و در پی سیاست عربیسازی او، شمار زیادی از مردم خانقین و روستاهای آن به جنوب عراق منتقل شدند و محلههایی عربنشین از کوچیدگان عرب در خانقین درست شد. شهر خانقین امروزه به عنوان یکی از مناطق مورد بحث و جدال میان حکومت مرکزی عراق و حکومت اقلیم کردستان بهشمار میآید و ادارات دولتی این شهر بعد از سقوط رژیم سابق عراق در سال ۲۰۰۳ توسط حکومت اقلیم کردستان اداره میشود.
پل الون ( الوند )
پل الون در مرکز شهر خانقین واقع است. ساسانیان در آن دوران به علت سیلابهای شدید این پل را که از ۲۴ پایه تشکیل شدهاست بنیاد کردند و تا دوران یاقوت حموی نیز این پل پابرجا بود، این پل در دوران ساسانیها بدین شیوه کنونی نبودهاست بلکه پهنای این پل ۱۵۰ متر و ارتفاع آن از سطح زمین ۶ متر بودهاست. بر پایهٔ منابع تاریخی برای نخستین بار پل اَلوَن ۱۶۰۰ سال پیش در شهر خانقین ساخته شد و بعد از تخریب آن بار دیگر در سال ۱۸۶۰ توسط خواهر محمدعلی میرزای قاجار، والی آن زمان کرمانشاه، که برای زیارت اماکن مقدس شیعیان در کربلا و نجف اشرف راهی خانقین شده بود، مرمت گردید.
سایر نوشتارهای مرتبط به لک ها در عراق و لکستان در کردستان عراق:
طنز نصف جهان لک است: بدران احمد حبیب
