شعری جدید از شاعر لک استاد کرم دوستی

                    طعنه دامی آشنای، آوِتِنی آسون نیه                

                         نانجیم‌تِر اژ یه دی ای کشورِ ایرون نیه

                         آشنا تیرون‌نشینه، پویل پِرس و بی‌خیال         

                         وِت ولاتی گَن‌تر اژ لک‌نیشنِ ویرون نیه

                        وژ لک و باوه لک و تمومِ اِژدادی لَکن    

نام پیشین کوهدشت "قوتل" و نام تاریخی آن "کوزشت" بوده است. اگر چه شهر جدید کوهدشت حاصل اسکان عشایر در دوره رضاشاه پهلوی است اما بنا بر روایات تاریخی از حمدالله مستوفی و سایرین به نظر می‌رسد که در سالیان دور در این منطقه شهری باشکوه دایر بوده است.

آثار تاریخی و جاهای دیدنی کوهدشت لکستان عبارت است از:

قیاسوند (قیاسی . غیاثی یا غیاثوند) نام یکی از ایلات بزرگ لک و لک زبان است که در ایران و عراق زندگی می کنند. طوایف اصلی قیاسوند در روستاهای شیخ مکان، سیمره (دره شهر) و رو ستاهای شهرستان پلدختر زندگی می‌کنند. طایفه قیاسوند از هفت تیره تشکیل شده است. طوایف قیاسوند در استان ایلام در دره شهر، دهلران، آبدانان و در استان لرستان در خرم آباد، ملایر، نهاوند، و پلدختر و استان‌ کرمانشاه و استان‌ زنجان، رودبار، منجیل، تهران ساکنند. در عراق اکثر در شهرهای الحی البدره و الکوت ساکنند لازم به ذکر است که در عراق این طایفه را با نام فیلی (القیسی) می شناسند.

ترکاشوند، نام یکی از طوایف ساکن در غرب ایران است. ترکاشوندها خود را از مجموعه طوایف لک می‌دانند که حدود دو قرن پیش، از الشتر  در غرب لرستان کنونی به منطقۀ ترک‌نشین همدان کوچیدند و ترکها آنها را "ترک شوند" نامیدند.

میرحمزه لکستانی، عارف و بزرگ قوم لک

میرحمزه لکستانی از عارفان و بزرگان قوم لک واقع در جنوب استان کرمانشاهان بوده که در  دوران پادشاهی شوم قاجاریه در این منطقه میزیسته است. از  میرحمزه لکستانی رهنمود‌ها و سخنان عرفانی بسیاری به صورت سینه به سینه و در قالب متون کهن و آیینی به جای مانده ‌است. نسب میرحمزه لکستانی به سادات حسینی و از طایفه آلی قلندر رسیده و بنابراین سید است.

کریم خان زند لک وکیلی از دیار مردم قوم لک

مهرعلی گراوند (مشاهده مشخصات، مشاهده وبلاگ نویسنده)

کریم‌خان زَند (۱۱۹۳ – ۱۱۶۳ ه‍.ق) (حکمرانی: ۱۱۷۹ - ۱۱۹۳ ه‍.ق) که خود را وکیل الرعایا می‌خواند و نه پادشاه، یکی از سران بانفوذ ایل فیلی از قوم لک بود که به فرمانروایی ایران رسید و بنیان‌گذار پادشاهی زندیان شد. کریم‌خان توانست پس از فروپاشی حکومت نادرشاه افشار، تمام بخش‌های مرکزی، شمالی، غربی و جنوبی ایران را تحت حکومت خود درآورد. همچنین برادر وی، صادق خان، نیز موفق شد در سال ۱۱۸۹ ه.ق. بصره را از امپراتوری عثمانی جدا کرده و به ایران پیوست نماید و از این طریق، نفوذ ایران را بر سراسر اروندرود، بحرین و جزایر جنوبی خلیج فارس مسلم گرداند

لک های منطقه سرحداشکان در استان کرمان: بازماندگان زندیه

همانگونه که در نوشتارهای پیشین به آن اشاره کرده ایم (برای مثال اینجا، یا اینجا، یا اینجا) برخی از طوایف لک در اعصار گذشته به نواحی مختلف ایران و به ویژه کرمان کوچ کرده اند. کوچ بسیاری از این طوایف که توسط کریم خان زند صورت گرفته به جهت حکومت بر کرمان و اطراف آن بوده است. هم اکنون برخی از بازماندگان لک دوران زندیه در منطقه ای بنام "سرحد اشکان" کرمان زندگی میکنند. شوربختانه بسیاری از اهالی لک این منطقه با هوی لکی خویش آشنا نبوده و گاها خود را غیر لک مینامد. نوشتاری که در ادامه میخوانید گزارش سفری به منطقه لک نشین سرحد کرمان است که در آن نگارنده خود را به اشتباه غیر لک معرفی کرده است. (خواندن نوشتار)

از مور تا هوره، چاپ شده در ماهنامه سپیده دانایی

حامد جلیلوند:

همان‌طور که نمی‌توان مردمی را یافت که زبانی نداشته باشند تصور قومی بدون موسیقی نیز ناممکن است. موسیقی و زبان چنان به هم تنیده‌اند که گویا با هم زاده شده‌اند. در میان لک‌ها موسیقی یا ساز و آواز با زندگی این مردم همزاد است و با تار و پود وجودشان گره خورده است. گرچه در مورد موسیقی لکی پژوهش درخوری صورت نگرفته و منبع مکتوب مستندی وجود ندارد (یا شاید نگارنده موفق به یافتن آنها نشده) با این حال اطلاعاتش در مورد آن دردسترس است. لک‌ها عمدتاً در غرب کشور و در مجاورت لرها(فیلی) و کردها زندگی می‌کنند، دو قومیتی که از نظر موسیقی جایگاه ویژه‌ای دارند و موسیقی در لحظات زندگی‌شان حضور دارد. از این حیث موسیقی لک‌ها می‌بایست، طبق فرآیند اشاعه، عناصر فرهنگی‌ای از همسایگان خود گرفته و تأثیراتی بر آنها گذاشته باشد.

در نوشتارهای پیشین مقاله ای به قلم سکندر امان اللهی بهاروند درباره تبارشناسی ایل بزرگ بیرانوند که از ایلات بزرگ قوم لک است در این تارنما منتشر شد (لینک این نوشتار). در مقاله کنونی به ادامه معرفی و تبارشناسی لک ایل بزرگ بیرانوند که از مهمترین ایلات لکستان است پرداخته میشود. هنری راولینسون خاستگاه ایل بیرانوند را "موصل عراق" دانسته و معتقد است بیرانوندها و باجلوندنها در قرن دوازدهم یعنی در اواخر صفویه یا در زمان افشاریه از نواحی موصل به لرستان کنونی (سرزمین های لر نشین) آمدند.

ایل حسنوند (حسن وند) یا "حسنوند خدایی" یکی از بزرگترین ایلات قوم لک است که به گفته ی مسعود کیهان در کتاب "جغرافیای مفصل ایران" تعداد خانوارهای این ایل لک طبق سرشماری سال 1311 خورشیدی به 5000 می رسید. ایل لک حسنوند از پنج طایفه تشکیل شده است که عبارتند از بسطام، کاکل وند، ساکی و دولتشاه. محل سکونت آنها در الشتر یا الیشتر کنار رودخانه ٔ کاکارضا، تنگ رباط جلگه و معدن رباط - تنگ حسن  بوده و شغل اهالی آنان گله داری است.

آیت احمدی در کتاب "سیری در تاریخ سیاسی کرد" انتشارات پرسمان چاپ 1382 مینویسد که بخش‌هایی از طوایف لک در کردستان عراق، کرکوک و خانقین سکونت دارند. در کردستان عراق تعداد گویشوران لک بیشتر از ایران است.

کریم کیانی (نویسنده وبلاگ فرهنگ لکی: الشتر)

گویش‌وران و زبان شناسانی که بر روی زبان‌های باستانی کار می‌کنند، می‌توانند زبان لکی را مورد مداقه قرار دهند. یکی از راه‌هایی که این گویش‌وران را می‌تواند بر روی زبان لکی به‌فرجام برساند، گفت و گو با پیران کهنسال قوم لک است. با شنیدن واژه‌های اصیل و کهن لکی، می‌توان به‌نتیجه رسید. بی‌هیچ تردیدی این عهده فقط از آنان بر می‌آید. در کنار اینان شاعران و نویسندگان با سرودن و نوشتن می‌توانند، خدمتی بزرگ به‌احیاء زبان لکی کنند، تا این زبان دچار زوال و نیستی نگردد. چه زیبا میگوید حافظ که ...

مطالعه نمودهای خاص‏گرایی فرهنگی، راهی برای مبارزه با بحران هویت در وبلاگ‏های ایرانی- مجله جهانی رسانه، بهار 1389، شماره 9

نگارنده: فهیمه احمدی، دانشجوی کارشناسی گروه ارتباطات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران  foroojak@yahoo.com (دانلود فایل pdf مقاله)

آغاز: سیاوش قلی‏پور نیز در پایان‏نامه اش به تاثیر جهانی‏شدن بر هویت‏سازی قوم لک می‏پردازد و نتیجه می‏گیرد که قوم لک برای بازسازی هویت خود در میان دیگر اقوام به شیوه‏ای عام‏گرایانه  عمل می‏کند (قلی پور،1384). خواندن ادامه در پایین...

در این کلیپ تصویری، پاره ای کوتاه از سریال طنز قهوه تلخ اثر مهران مدیری به زبان لکی دوبله شده است. منظره گفتگوی فرنچ السلطنه با برزوخان سپهسالار است که در آن فرنچ السلطنه در تلاش است تا نحوه خواستگاری از یک بانوی لک را به برزوخان سپهسالار به زبان لکی آموزش دهد.  برای دانلود این فایل بر روی لینک دانلود کلیک راست و گزینه save target as را بفشارید. دانلود این کلیپ تصویری

دانلود سری جدید آهنگها و کلیپهای لکی

برای دانلود فایل های صوتی، آهنگ ها و کلیپ های تصویری زیر بر روی لینک کلیک راست و گزینه save target as را انتخاب فرمایید. دانلود فایلها در ادامه نوشتار...

چند کلیمه لکی از مهدی دوست محمدی

برگرفته از آنات: سایت تخصصی شعر کوتاه ایران و جهان

برخی بر این باورند که برگردان تک بیت های لکی غیر ممکن است چرا که در اثر این کار بسیاری از ظرفیت های ادبی آنها پنهان می ماند. تک بیت هایی که جزو ادبیات شفاهی ساکنان لک زبان زاگرس اند و سراینده ی مشخصی ندارند. این ابیات که برخی پژوهشگران ریشه شان را در سروده های گوسانی «گوسانان» زمان اشکانیان جستجو می کنند از زمان پیدایش تا به حال کاربردهای مختلفی داشته و دارند از جمله موارد زیر:

114 واژه مشترک بین زبانهای لکی و اوستایی

به تازگی ١١۴ واژه مشترک بین زبان لکی و زبان اوستایی توسط آقای میلاد رحیمی گرداوری گردیده است. تمامی این واژگان به صورت یک فابل PDF قابل دانلود و مشاهده است. برای دانلود این فایل بر روی لینک دانلود کلیک راست و گزینه save target as رابفشارید. (دانلود)

نگاهی به اشعار لکی استاد عزیز بازوند (بیرانوند)

منبع: نشریه فرهنگی بلوط/ نگارنده: علی رضاخانی مدرس دانشگاه از ایوان ایلام

توضیح لکستان: در کنار خیلی از مفسرین و کارشناسان که لک ها را قومی مستقل میدانند، برخی نیز بر این باورند که لک ها جنوبی ترین قوم کرد به شمار می آیند. ولی هردوی این دسته ها به زبان بودن لکی اذعان و تاکید دارند. در مقاله ی پیش رو نگارنده زبان لکی را در زمره زبان های کردی تبار معرفی کرده است.

فرقه اهل حق در لکستان

مردمان فرقه اهل حق در استانهای مختلفی پراکنده اند. اهل حق در استان لرستان در مناطق دلفان و پشت کوه، در میان ایلات لکستان و سکوند سکونت دارند. در آذربایجان و تبریز، بخصوص در محله چرنداب و در قریه ایلخچى در نزدیکى تبریز، و در مراغه و حوالى قزوین و تهران بومهن، شهرآباد، گلخندان، سیاه‏بند شمیرانات، رودهن، دماوند، هشتگرد، ورامین و در شمال کلاردشت عده‏اى از صاحبان این مذهب زندگى مى‏کنند.

کریم خان زند لک بنیانگذار اقتصاد نوین در ایران

کریم خان زند جدای از تمام خصایل انسانی و ایران دوستی که داشت نبوغی در تمام مسائل مملکتی داشت که در پاره ای از آنها انسان بی اختیار مقام این دلاور را شایسته ی کرنش می بیند. یکی از این موارد مباحث اقتصادی است که کریم خان زند نگاهی کاملا بنیادی به آن داشت. کریم خان زند در مسائل صادرات و واردات نکته ای را در دستور کار کارگزاران قرار می دهد که امروز  محور تمام تبادلات اقتصادی به حساب می آید. این نابغه ی کم نظیر در امر واردات دستور دادند که بجای خروج ارز از کشور کالای ایرانی در قبال کالا  های وارداتی به خارج صادر شود و این نکته ظریف و بنیادی اولین بار بود که اقتصاد ایران را وزین نمود از این روی کریم خان زند را باید بنیانگذاز اقتصاد نوین در ایران دانست.

به نقل از تالار گفتمان ابرانیان مالزی

ساخت بزرگترین هفت سین جهان توسط هنرمند لکستانی

به گزارش ایسنا و وبلاگ کوهدشت بزرگترین سفره هفت سین جهان توسط استاد محمد حسین آزادبخت هنرمند مجسمه و ماکت ساز لک کوهدشتی در مجموعه تاریخی بیستون کرمانشاه به نمایش گذاشته شد.

از سایر آثار استاد محمدحسین آزادبخت میتوان به طراحی موزه مردم شناسی شهرستان کوهدشت اشاره کرد.

دیدن ادامه عکس ها (کلیک فرمایید)

لباس و پوشش مردان و زنان قوم لک

نویسنده: حمید نظری (heidari_morad@yahoo.com)

از ویژگی های هر قوم لباس و پوشش مردان و زنان آن است. در این میان لک ها نیز دارای لباس و پوشش مختص خویش هستند که در ادامه به شرح آن پرداخته میشود.

 نگاهی به قوم لک در جمهوری داغستان

 توضیح: برخی از طوایف قوم لک در طول تاریخ به علل مختلف از جمله جنگ ها و ... از ماوای اصلی خود کوچ و در سایر سرزمین های همسایه سکنی گزیده اند. یکی از سرزمین هایی که دارای جمعیت قابل توجهی از قوم لک است جمهوری خودمختار داغستان در روسیه و در ناحیه قفقاز است. در  ادامه به معرفی کلی قوم لک در جمهوری داغستان می پردازیم.

عنوان مقاله: جهانی شدن و هویت فرهنگی قوم لک

منبع: نشریه انجمن جامعه شناسی ایران، سال هشتم، شماره ٣ (پیاپی ١٩)، تابستان ٨۶ (برای دیدن منبع مقاله اینجا را کلیک کنید)

نویسندگان: غلامعباس توسلی، سیاوش قلی پور

چکیده مقاله: این پژوهش، هویتِ فرهنگیِ قوم لک را در درون فرایندهای جهانی شدن مورد بررسی قرار داده و براساس ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی لک‌ها، جامعه مورد مطالعه را به چهار گونه شیعه سنتی، شیعه مدرن، اهل حق سنتی، اهل حق مدرن دسته‌بندی کرده است. با استفاده از روش «کیفی» و از طریق مشاهده، مصاحبه و بررسی اسناد اطلاعات لازم را در مورد گروه‌های فرهنگی مذکور گردآوری نموده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که: لک‌ها علی‌رغم تفاوت‌های فرهنگی که در میان خویشتن دارند، برخی خصیصه‌های فرهنگی مشترک دارند که مشخصآ بیانگر هویت قومی آن‌هاست؛ آن‌ها بخش دیگری از هویت فرهنگی خود را به شیوه‌ای عام‌گرایانه بازسازی می‌کنند. یعنی با پذیرفتن عناصر مدرن و جهانی در کنار عناصر محلی و قدیمی، ترکیب ظریفی از امر محلی و جهانی را به وجود آورده‌اند؛ تمام عناصر فرهنگی در میان این قوم از قدرت هویت‌سازی همسانی برخوردار نیستند عناصری که در درون فرایندهای قدرت، تفاوت و مقاومت قرار می‌گیرند توان هویت‌سازی بالاتری دارند.

مقاله ای دیگر از همین نویسندگان:

جهانی شدن و قومیت: با دیدی به قوم لک

دکتر غلامعباس توسلی: موسس انجمن جامعه شناسی ایران

بدون شک تا کنون بارها نام "علی لک پوریان" را در ابتدا و پایان مجموعه های تلویزیونی ساخته شده توسط مهران مدیری دیده اید. 

 علی لک پوریان که وی را در نقش های متعددی از جمله بازیگر، دستیلر صحنه، تهیه کننده و گوینده عروسکی دیده ایم ، فعالیت هنری خود را از سال ١٣٧٧ آغاز و از چهره های موفق قوم لک در صدا و سیمای ایران میباشد.  برخی از آثاری که وی در آنها حضور داشته عبارتند از:

قهوه تلخ (۱۳۸۹)، بازیگر (در نقش دامبول السلطنه)
1. مرد دوهزارچهره (۱۳۸۸)، بازیگر
2. مرد هزارچهره بازیگر
3. باغ مظفر (۱۳۸۵)، بازیگر
4. شبهای برره (۱۳۸۴)، بازیگر مهمان
5. در به درها (۱۳۸۳)، گوینده عروسک، بازیگر
6. سفر به فردا (۱۳۸۰)، دستیار صحنه
7. مربای شیرین (۱۳۸۰)، بازیگر
8. نسل سوخته(۱۳۷۸)، بازیگر
9. هیوا ، (۱۳۷۷)، دستیار صحنه

در سالهای اخیر مباحث و کشمکش های متعددی در محافل اینترنتی و آکادمیک درباره ریشه و تبار کریم خان زند ملقب به وکیل الرعایا پیش آمده است. ولادیمیر مینورسکی (١٩۴٣ میلادی) طایفه زند را یکی از طوایف قوم لک معرفی کرده است. همچنین زبان مردمان طایفه زند لکی است. اصالت طوایف زند بر می‌گردد به لک‌های کوچ رو که در  شهرستان الشتر (یکی از شهرستان های لک نشین استان لرستان)زندگی می‌کرده‌اند. لک‌های الشتر از نسل حاکمان آل حسنویه که از کردهای شهرزور بوده و به این منطقه مهاجرت کرده‌اند میباشند.

جان پری در کتاب کریم خان زند ترجمه علی ساکی صفحه ٢۴ ذکر میکند که طایفه زند با چوپانی روزگار میگذارندند و و احتمالا در زمان شاه عباس اول از دامنه های زاگرس به حوالی پری و کمازان در نزدیکی ملایر در همدان کوچانیده شدند.

سرجان مالکم در کتاب تاریخ ایران جلد ٢ صفحه ٢٧٧ مینویسد که به ظاهر کریم‌خان در جلب حمایت سایر طوایف لُر توفیق چندانى نداشته است و سران طوایف مقیم لرستان تن به اطاعت او نمى‌دادند، ولى در جلب مساعدت تیره‌هاى زند موفق بود ـ هر چند این رویه پس از مرگ وى نه تنها ادامه نیافت، بلکه خوانین بگله و هزاره به جان هم افتادند و سبب تضعیف و تفرقه در بین خود شدند. به‌صورتى که على‌مرادخان از تیرهٔ زند هزاره، بیشتر سران تیره زند بلگه را به قتل رسانید و لطفعلى‌خان سران تیره هزاره را قتل عام کرد. زندهاى خراجى نیز هر یگ به گوشه‌اى گریتختند و ترک خدمت کردند. کینه‌اى هم که آقامحمدخان به جمیع آنان داشت موجب شد دسته‌هائى از طوایف لک به ایل قشقائى به پیوندند تا من‌بعد از آزار و ایذاى وى و دیگر فرمانروایان قاجارى در امان بمانند

امروزه در استان‌های خراسان و لرستان و همدان و کردستان به ویژه در ملایر همدان، بروجرد لرستان و سنندج کردستان و همچنین در دو سده اخیر در شیراز و تهران نام‌های زیر از طوایف «زند» به شمار آمده و تماما از دیدگاه نژادی از قوم لک هستند:

• زند
• زندی
• پور زند
• زند بابا رئیسی
• زند وکیل
• زند وکیلی
• زند کریمی
• زند خان شهری
• زند خانه شهری
• زند باف
• زند کریم خانی
• زند لک
• یافت آبادی

پس از کریم خان زند، سلسله زندیه رو به سقوط رفت، تا جایی که بازماندگان این طایفه را به شهرهای بد آب و هوا و دور از شیراز (پایتخت حکومت) - قم - خراسان - ملایر - جنوب تهران (یافت آباد) و ... تبعید کردند