نمایشگاه عکس جوان لک کوهدشتی امین آزادبخت
نمایشگاه عکس امین آزادبخت با عنوان "طبیعت لرستان " در نگارخانه میرملاس واقع در مجتمع فرهنگی هنری امید شهرستان کوهدشت برگزار میگردد.
زمان افتتاحیه نمایشگاه : روز یکشنبه 27 تیرماه ، ساعت 11 صبح
بازدید:از روز یکشنبه ، 27 تیر ماه به مدت یک هفته ، هر روز از ساعت 9 تا 19
مکان بازدید : کوهدشت ، میدان قدس ، پارک فدک ، مجتمع فرهنگی هنری امید
اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کوهدشت ، نگارخانه میرملاس
نوشتار زیر به روشنی نشان می دهد که زبان لکی کاملا متفاوت با لری بوده و شباهت های فراوانی با برخی زیانهای کردی از جمله کلهری، زازایی، سورانی، کرمانجی و ... دارد.
در سال های اخیر عده ای که اصولا زبان شناس نبوده اند همچون حمید ایزدپناه (محقق لرستانی)، لکی را لری نامیده اند. هر چند که آقای ایزدپناه در مقدمه چاپ جدید کتاب ""فرهنگ لکی""، نظر قبلیش را پس گرفته او زبان لکی را متفاوت با لهجه لری دانسته است به هر حال در زیر دلایلی مبنی بر عدم اعتبار نظر پیشین وی آورده شده است. استاد ایزدپناه که خدمات ارزنده ای به فرهنگ مردمان لکستان داشته است در چاپ جدید کتابش به درستی فهمیده است که لکى زبانى است از شاخه شمال غربى در حالی که لرى از گویش هاى جنوب غربى است.
این نوشتار که از کتاب "تاریخ تالش" نوشته استاد "علی عبدلی" ابرگرفته شده است ، خلاصه ای است از چندین سند تاریخی که نشان می دهد اسم لک از قرن های پیش وجود داشته است. هر چند که ممکن است واژه لک در این نوشتار همان گیلک باشد ولی باز به هر حال یاد شدن نام لک در تاریخ هدف بوده و نیز بعید نیست که لک و گیلک یکی باشند.
رسم الخط نوشتاری زبان لکی
فرزاد عزیزی کدخدایی
گویش یا زبان لکی همگروه گویش های فیلی ، کرماشانی ،کلهری ، گروسی ،و خانقینی است که در لکستان شامل غرب لرستان (کوهدشت ، نورآباد،الشتر و چغلوندی ) ، هرسین ، دره شهر ،آبدانان ،صحنه،کنگاور و بخشهای از خرم آباد،نهاوند،بروجرد،ایلام ،کرمانشاه و همدان با آن صحبت می شود .
در این حوزه شاعران بزرگی از قرن ها پیش تا کنون شعر هایی را سروده اند که از آن جمله می توان به ملاپریشان لک سلسله ای (الشتری) (قرن 8) ،ملا منوچهر لکستانی ، ملاحق علی لکستانی ، ترکه میر آزادبخت لکستانی ، غضنفری، حسنوند و ..... اشاره کرد .
در ضمن بیشتر شعر های مذهبی یارسانی ها (اهل حق) نیز به این زبان می باشد، پهلویانه (فهلویات) که شعرهایی با شاعر نامشخص می باشند نیز بین مردم این منطقه رایج است که سینه به سینه نقل شده اند و در مراسم شادی و عزا خوانده می شوند(1)
تحلیل مردم شناسی مسکن قوم لک: مطالعه موردی هرسین
|
|
||||||||||||||||||
| چکیده: | |||||||||||||||||||
| روش به صورت میدانی و اسنادی ( کتابخانه ای ) است. نتایج نشان می دهد که معماری سنتی که حاصل سالیان متمادی است و گویای سازگاری و انطباق بین واحد مسکونی و عادات و آداب و خواستههای ساکنین آن٬ حداکثر استفاده از امکانات و انرژی های موجود٬ چند کارکردی بودن فضاهای آن٬ ترکیب فن و هنر٬ منطبق بودن فضاهای زیستی بر اساس نیازهای انسانی و شرایط محیطی و طبیعی٬ وجود تنوع با ایجاد فضاهای متباین٬ در نظر گرفتن عرصه های اجتماعی و حریم خصوصی٬ تقارن٬ تناسب و وضوح که نشان از صراحت بیان و استواری انسان و عقیده اوست جایگاه خود را از دست داده و معماری مدرن با ویژگی های کاملا متفاوت جایگزین آن شده است. | |||||||||||||||||||
"نوای شعر لکی" در کنسرت گروه راوی در بوسنی و هرزگوین
سروش آریان
پرشور ترین اجرای گروه مربوط به شب سوم بود که با کمانچه آقای فرشاد سیفی (متولد خرم آباد و آهنگساز) وآواز حسین رضا اسدی(متولد نورآباد دلفان) اشعار لکی با ریتمهای شاد ومتنوع در دستگاه ماهور اجراء گردید و12 هزار نفر درسالن شهر سارایوو غرق در شادی شدند. توضیح بر این دو فرد از اعضای گروه راوی لک می باشند.
کتاب "افسانه های لکی" اثر کیومرث امیری کله جویی (لک امیر) مجموعه ای است از یازده افسانه ناب لکی که عبارتند از:
1. برادرها
2. پسری که آهو شد
3. مرد یا زن
4. کچل پشکل فروش
و ... که در میان مردمان قوم لک رایج و متداول است
برای خواندن سایر مشخصات این کتاب به ادامه این مطلب نگاهی بیندازید.
مجموعه ابیات "چل سرو" که سراسر به زبان لکی است متعلق به قوم لک و ادبیات و فرهنگ آن است. متاسفانه در سال های اخیر به دلیل اینکه برخی از لک ها در لرستان ساکن هستند چل سرو را لری نامیده اند. در حالیکه هر کسی که در لرستان زندگی میکند الزاما لر نیست. بیاد داشته باشیم که لک ها افزون بر لرستان در ایلام، کرمانشاه، همدان و ... نیز ساکن هستند.
قوم لک و افسانه های لکی آن
کیومرث امیری کله جویی (لک امیر)
در آن سالهای سرد و سیاه و بیکسی و تنهایی و بیخورد و خوراکی که همهی آرزوی ما کودکان روستایی کف دستی نان داغ بود، نانی که پدر با هزار زور و زحمت از زیر چنگالهای ترسناک و ظالمانهی ارباب بهدر آورده بود و مادر با تمام وجودش روی ساج پخته بود. در آن سالهایی که سرپناههای ما را بیغولههای گلی و لرزانی تشکیل میداد که با آرامترین باران و بادی سقف و دیوارهایش بر سرمان آوار میشد. سالهایی که سُرخجههای زمستانهایش نیمی از کودکان روستا را به کام مرگ و یا فلج شدن میکشاند. سالهایی که
12,000 years old "Mirmalas Cave" in Kouhdasht, Lakistan, Iran was completely destroyed
غار 12000 ساله میرملاس کوهدشت در اثر بی توجهی مسوولین میراث فرهنگی نابود شد
Introduction:
The "Mirmalas Cave" is a 12,000 years old cave located near Kuhdasht city, SW Iran. Due to lack of attention by Iranian officials, this cave was completely destroyed in Spring 2010.
Here we present some information about this valuable historical cave.
The "Mirmalas cave" in Sarsorkhain Mountain contains color paintings and patterns on the southern and northern walls, which depict scenes of battle, hunting, human figures and animals. There are also images of deer, cow, dog, fox and a person hunting animals on horseback in red and black.
Mysterious Inscriptions
Near the peak of Sarsorkhain Mountain is Houmiyan Mountain, another mount in Kouhdasht District, which has unique stone inscriptions.
After the discovery of Mirmalas Cave and Houmiyan, Professor Girshman examined related photos and slides, and said the discovery of paintings in a cave in Lorestan is important.
“In all archeological studies on excavations pertaining to caves of Iran, be it my findings in Bakhtiyari mountains or the excavations in Bisotoun, Alborz and Khorasan mountains, paintings were never found and this indicates the significance of this discovery,“ he said.
These mountains hold many secrets and mysteries, and manifest the sadness and happiness of people who resided there thousands of years ago. These inscriptions reveal the artistic endeavors of those residents on stones.
A professor of Cambridge University, McBorney, said the paintings on the walls of Mirmalas Cave, which include people riding on horses and scenes of war and hunting animals with bow and arrow, date back to 1500-2000 BC.
“Since the art of horse riding was introduced to the region during that period by Iranians, these paintings do not belong to an older period. The importance of those paintings is that they show the very first manifestations of the crave for arts among the cavemen of Kouhdasht. They gradually perfected the art and transferred it to next generations. In the first millennium BC, these paintings and patterns emerged on bronze object d+arts of Lorestan,“ he said.
All the paintings on Kouhadasht's rocks are designed in a circular row in the caves situated a few kilometers west of the city of Kouhdasht. The size of human faces painted in Mirmalas Caves is between 10 cm to 30 cm. The history of painting on stones in Iran dates back to the Neolithic Period, which is about 4500 BC.
Damage
In addition to the stone paintings of Mirmalas Cave, Kouhdasht has older stone inscriptions in Houmiyan Mountain.
The Houmiyan mountain range extends from north to northwest of the city of Kouhdast and is surrounded by oak trees. Travelling through this beautiful landscape energizes any visitor. However, what saddens every Iranian, especially residents of Lorestan, is that coal and sharp objects have been used to draw images on the unmatched and invaluable paintings. Spray paint has also been used to damage the unique paintings such that the original patterns are no longer visible.
Sunshine and limestone salts have also damaged a portion of paintings that have a striking similarity to the paintings of Lasco caves in France.
It is perhaps appropriate to review the regulations of the United Nations Educational Scientific and Cultural Organization (UNESCO) about stone inscriptions in order to grasp its significance.
UNESCO stipulates that stone paintings should never be touched or made wet, nothing should ever be added to them, nobody should walk on them, they should remain as they are and people should only take photos of them.
Given the dismal conditions of the ancient stone paintings of Mirmalas Cave, one wonders why this invaluable cultural heritage has not been protected. In comparison, the paintings of Lasco caves are fenced with a glass wall to be protected against the humidity created by the breathing of visitors.
Mirmalas paintings have some of the most unique color patterns in Iranian history and should be protected. By installing thick plastic or small screens, people+s access to Mirmalas paintings should be avoided. This is not very costly. If we do not do that today, then in the next few years there will remain no trace of this matchless heritage.
These paintings represent the national identity of Iranians and related organizations should value them more. They are the best means of expanding tourism and ecotourism in the region, and display the grandeur of the ancient Iranian nation
الشتر پایتخت شعر لکی
در ابتدای برنامه سیدفخرالدین حسینی رئیس ادارهی فرهنگ و ارشاد شهرستان سلسله ضمن خوشامدگویی به حاضرین، زبان لکی را زبانی مستقل دانست که کمترین تأثیر را از دیگر زبانها پذیرفته است. این همایش که در دو بخش صبحگاهی و عصرگاهی برگزار شد، شاعران و پژوهشگران به شعر خوانی وارائهی مقاله پرداختند. در بخش شعرخوانی ابتدا «حجت مهدوی» شاعر باسابقهی الشتری به خوانش شعر پرداخت و پس از او داریوش منصوری از خرمآباد، مرتضی خدایگان از کوهدشت، محمدتقی عزیزیان از نورآباد دلفان، حبیباله عنبری از کنگاور، حمزه اولادی از درهشهر، رضا حسنوند (شوریده لرستانی)، عبدالعلی میرزانیا، احمدرضا گوهری، سیروس ستاروند، مهراب حسنوند، علی سالاری، میثم قدمی، میررضا یوسفوند و حامد رشنوزاده از الشتر به خواندن شعر پرداختند. اجرای موسیقی محلی توسط هنرمندان الشتری نیز یکی دیگر از بخشهای برنامه بود. در ادامهی جلسه نیز استاد عزیز بیرانوند، پدر دوبیتی لکی به روی سِن آمد که مورد تشویق حاضرین در سالن قرار گرفت، پس از ایشان نیز شاعر خوش ذوق لرستانی «اسد فرهمند» به شعر خوانی پرداخت. استاد رضاحسنوند نیز با ارائهی مقالهای تحت عنوان «آسیبشناسی شعر لکی» به مقایسهی شاعران لکزبان با بزرگان پارسیسرا پرداختند و از برخی جهات شاعران لکزبان را تواناتر معرفی کردند. حسنوند یکی از آسیبهای شعر لکی را خطاهای عمدی و غیرعمد ناقلین و نساخین دانستند به گونهای که گاه این خطاها اوزان عروضی اشعار لکی را تحتالاشعاع قرار داده است. از نقاط قوت این همایش میتوان حضور چشمگیر جوانان عضو انجمن ادبی شهر الشتر اشاره کرد که میتواند نویدبخش آیندهای روشن برای ادبیات لرستان و شعر لکی باشد.
الشتر سرزمین آب و آبادانی، و خدای ایشتار آذرماه سال 1387 میزبان """همایش منطقهای آسیبشناسی شعر لکی""" یادوارهی ملامنوچهر کولیوند بود، تا شاعران و پژوهشگران غرب ایران (کرمانشاه، ایلام، همدان و لرستان) در این دیار گرد هم آیند و زبان لکی را مورد بحث و بررسی آسیبشناسانه قرار دهند.
متن سخنرانی دکتر کزازی در یادواره ملامنوچهر کولیوند شاعر لک زبان
توضیح: """میرجلالالدین کزازی باباطاهر عریان (عارف و شاعر لک) را حلقهی اتصال مردم باختر ایران دانست و با اشاره به پژوهشهای صورت گرفته دربارهی تبار باباطاهر با توجه به نشانههای موجود، باباطاهر را لکزبان دانست."""
دکتر میرجلالالدین کزازی در "همایش منطقهای آسیبشناسی شعر لکی" مردم باختر ایران را مردمانی اصیل و «نژاده» خواند. وی سرزمینهای باختری را «هندوستان» ایران دانست چرا که این سرزمینها گنجینهای از فرهنگها، گویشها و آداب رسوم رنگارنگ هستند. وی شهرهای بزرگ و زندگی ماشینی امروز را تهی از تاریخ فرهنگ اصیل ایرانی دانست، و اظهار داشت که ایران ناب و اصیل را باید در لُرستان، کردستان، بلوچستان، گیلان و ... جست. و در این خصوص الشتر و لرستان را یادآور روزهای کهن فرهنگ ایرانزمین دانست.
دکتر کزازی زبانهایی بومی ایران را «نیای» زبان پارسی امروز دانست و اظهار داشت که برای شناخت هر چه بهتر زبان فارسی به عنوان نوادهایی از زبانهای قومی ایران، باید ابتدا زبانهایی مانند لکی،لری،کردی، گیلکی و.... را به درستی شناخت. چرا که اگر کسی بخواهد نوادهای را بشناسد باید ابتدا به سراغ پدران و نیاکان آن برود. ایشان ستیز بین «نواده» و «نیا» را ناروا دانستند و اضافه کردند که مفرغینههای لرستان و سفالینههای هرسین نشان از تاریخ و تمدن چند هزار سالهی این سرزمین دارد.
استاد کزازی از گویشوران زبانهای لکی، لری، کردی و ... خواست که تا جایی که ممکن است به زبان خود سخن بگویند و هنگام سخن گفتن به زبان بومیشان، واژگان اصیل و ناب گویشهای خود را به کار ببرند و تا حد امکان از کاربرد واژگان غیربومی -حتی واژگان فارسی- بپرهیزند؛ و جایی که ناگزیر به استفاده از واژگان بیگانه هستند این واژگان را در دستگاه آوایی زبان خود بومیسازی نمایند. دکتر کزازی مرگ واژگان بومی را سوگی سترگ و غمناکتر از مرگ خویشان و عزیزان دانست چراکه مرگ عزیزی تنها خانوادهای را عزادار میکند ولی مرگ واژهایی ملتی را به سوگ خواهد نشاند چرا که برای این واژگان هرگز جایگزینی نخواهد بود.
وی فراگیری رسانهها و فناوری جدید را یکی از گزندهایی دانست که در حال حاضر متوجه زبان بومی و ملی است. و عنوان کرد حال که ناگزیر به پذیرفتن فناوری و رسانههای جدید هستیم باید با مدیریت رسانهها، گزندها و آسیبهای فرهنگی آن را به حداقل برسانیم. وی بجز زبان، پوشاک، زبانزدها، آداب و رسوم را نیز بایستهی پاسداشت دانست و بزرگان و معمرین دیارمان را گنجینههای فرهنگی گرانبهاتر از سیم و زر و نفت و گاز عنوان کرد.
میرجلالالدین کزازی باباطاهر عریان را حلقهی اتصال مردم باختر ایران دانست و با اشاره به پژوهشهای صورت گرفته دربارهی تبار پیر الوند با توجه به نشانههای موجود در اشعار باباطاهر، وی را لکزبان دانست. وی هر کدام از ترانههای باباطاهر را ارزشمندتر از دیوانی دانست، سپس چندین ترانه از باباطاهر را قرائت نمود که مورد تشویق حضار نیز قرار گرفت:
خور آیین چهرهات افروتهتر بی به جانُم تیر عشقت دوتهتر بی
زونی حال رخم از چه سیاهه هر آن نزدکتر بی سوتهتر بی
کزازی سپس با خواندن یک بیتی به گویش لکی کرمانشاهی سخنان خود را در جمع شاعران و پژوهشگران به پایان برد، که مورد تشویق حضار در سالن نیز قرار گرفت.
تنیا دارئ بیم کنی وَه پام بی گلگل نازاران دایم وه پام بی
در پژوهشی که یکی از دوستان لک زبان (نویسنده وبلاگ فرشه لکستان) انجام داده است ارتباط بین زبان سیوندی و زبان لکی بررسی شده است. این ارتباط که از نقطه نظر تشابهات معانی واژگان، اصطلاحات و ساختارها بررسی شده است به خوبی بیانگر ارتباط تنگاتنگ بین این دو زبان باستانی-ایرانی است. متن کامل این مقاله را در ادامه مطلب بخوانید.
| فارسی | سیوندی | لکی |
| لب | لچ | لچ |
| انگشت | گس | کلیک |
| کلیه | ولک | وڵک، گورداڵه |
| بینی | پت | پت |
| صورت | دیم | ڒۊ |
| شکم | گدا | گێه، له م |
| مغز | مج | مه زگ، مڵاج |
| گردن | مل | مل |
| اشک | ارش | ئه سر |
| عدس | نیجو | نۆژی |
| تره | گندانه | ته ڒه |
| فلفل | پلپل | فڵفڵ |
| خیار | بالنگ | خێار |
| پیراهن | هلا | کراس |
| روسری | لچک | له چک، نام سه ری |
| کفش | پوزار | کڵاش |
| سوزن | چن | ده رزه ن، ده رزه ن هه چین |
| انگشتر | گسیرا | کلیکاونه |
| (لباس سنتی) | شوآل | شه وآل |
| دامن | کلیش | دامه ن |
| لباس | رخت | ڒه خت، ڒه ختاو |
| نخ | پشین | هه چین |
| رختخواب | لیی | جا |
| نهال | رده | تۊل |
| گل | ول | گوڵ |
| سنگ | ورد | کوچێک |
| سایه | نسه | ساڒ |
| ستاره | اسارا | آساره |
| برگ | ولگ | وه ڵگ |
| باران | واران | وارون |
| برف | ورف | وه ر |
| آتش | اوئیر | آگر |
| خار | تیل |
دڒک
|
| قاشق | کمچیلو | که مچه |
| آبکش | ریسبال | آش پاڵن |
| دیگ | تین | چومچه |
| گربه | تیتا | پشی |
| سگ | اسپه | گه ماڵ |
| جوجه تیغی | ژژو | سێخ چوڵی، ژژو |
| روباه | توره | ڒوا |
| داخل | ناو | نوم |
| روز | روش | ڒوژ |
| اهن | آسن | آسن |
| کلید | کلیل | کلیل |
| افتادن | کت | که تن |
| له شدن | تمبیا | تومێان |
| آمدن | آمی | هه تن |
| خوردن | فاردش | هواردن |
| ادرارکردن | قژا | چورانن |
| فرو ریختن | رمبیا | ڒمێان |
مشاهیر و بزرگان قوم لک
لک ها نیز همانند سایر اقوام ایرانی در طول تاریخ خود،بزرگانی داشته اند که یادآوری و زنده کردن نام این افراد نه تنها سبب شناخت بهتر مردمان لک می شود بلکه افتخاری افزون برای ایران زمین است.
این چهره ها که در زمینه های فرهنگی، عرفانی، نظامی و ... شاخص بوده اند متاسفانه هویت و اسمشان رو به نابودی بوده و یا شاید هم توسط برخی اقوام دیگر در حال "دزدی هویتی" است.
به عنوان مثال می توان از کریم خان زند لک، باباطاهر عریان لک، یارمحمدخان کرمانشاهی لک، گنجعلی خان زند لک حاکم کرمان و ... نام برد.
پیشنهاد می شود که به صورت یک پایان نامه کارشناسی ارشد دوستان علاقه مند بر روی گرداوری فهرست کامل مشاهیر قوم لک کار کرده و با این کار خدمت بزرگی را نخست به لکستان و دوم به ایران بزرگ انجام دهند.
به امید سربلندی لک، لکستانی، ایرانی و ایرانی
خبرگزاری آفتاب نیوز: شهرام ناظری به اتفاق گروه برای شرکت در فستیوال موسیقی سان فلوران به فرانسه می رود.
شهرام ناظری با اعلام این خبر، گفت: برای دومین بار است که در این فستیوال شرکت می کنم و قصد دارم این بار در ادامه پروژه شاهنامه خوانی در این کنسرت که روز 15 تیرماه (6 جولای) در شهر سان فلوران فرانسه برگزار می شود به اجرای قطعاتی از موسیقی حماسی با استفاده از اشعار فردوسی بپردازم.
شوالیه آواز ایران در ادامه گفت: کنسرت قبلی ما در فستیوال فز مراکش نیز در ادامه پروژه شاهنامه خوانی بود که خوشبختانه با استقبال خوبی مواجه شد.
در این اجرا فرید الهامی نوازنده تنبور، سعید نایب محمدی عود،همایون نصیری سازهای کوبه ای و یونس پاکنژاد کمانچه مقامی می نوازند.
اگر آهنگ لکی و یا بهتر بگویم دکلمه های لکی کیومرث امیری کله جویی ملقب به "لک امیر" را شندیه باشید در دکلمه معروف "بیستون" جملات زیبای زیر توجه شنونده را جلب می کند.
بی سیتوین بابه ک کووی ئه خورم دین بیره ق سویره= بیستون بابک کجاست آن خرم دین با پرچم سرخ
خیره ت یه قوب لیس کوچی ئه ئیرانی فیره چوریه= غیرت یعقوب لیث کجا رفت آن ایرانی خیلی سخت جان؟
حال برای اطلاع بیشتر دوستان و اینکه "بابک خرم دین" که اسم وی در دکلمه لکی بیستون آمده است که بوده توضیحاتی در ادامه پیرامون این شخصیت تاریخی ارایه میگردد.
لکی و کردی یا فارسی کرمانشاهی
زبان مردم کرمانشاه چیست؟
مگر نه اینکه مردمان این استان به زبان های کردی و لکی تکلم می کنند؟ آیا این دو زبان از ناب ترین زبان های ایرانی نیستند؟
متاسفانه در سال های اخیر گویشی جدید با نام "فارسی کرمانشاهی" روز به روز ضربات تبرش به ریشه کردی و لکی مردمان کرمانشاه بیشتر میشود. باید ما کرمانشاهی ها تمامی تلاش خود را برای حفظ زبان اصیل پدرانمان بکار ببریم و مانع از گسترش سایر گویش های نوظهور در استان باشیم.
و اما معرفی کوتاهی از فرهنگ و تاریخ کهن کرمانشاهان را در ادامه بخوانید:
