با توجه به آمارگیری نفوس و مسکن سال 1385

آمار جمعیتی 3 شهر لک نشین لرستان که جمعیت عمده آنها را لک ها تشکیل می دهند

بوطیقای شعر لکی

لطیف آزادبخت

در رابطه با یک سنت ادبی بدون نوشتار چگونه می‌توان از مفاهیمی چون متن، اثر ادبی، خوانش یا مسایل دیگری از این دست سخن گفت؟ با وجود متن محور بودن مطالعات ادبـــــــی چگونه می‌توان با لحنی چنین صریح، زمینه‌ی مبهم و پر از اما و اگری چون ادبیات بومی را که در واقع ادبیاتی شفاهی است، به حیطه‌ی تحلیل ادبی کشاند؟ چنین تحلیلی پس از رفع دشواری‌هــــای ناشی از پرسش اول چگونه می‌تواند خود را از ارجاعات و انتظارات فرامتنی که در آن ادبیات نه زمینه، بستر و هدف تحلیل بلکه صرفاً ابزار و رسانه‌ای برای ابلاغ یک پیام انگاشته می‌شود، برهاند؟ اگر خوانش ادبی آفرینش‌های هنر و ادبیات بومی....

عنوان : آبادی ( به زبان لکی )

آبادی کُل دی مَزانن مِه گرفتار تُنِم

عشق ایمرُوژی نیَه عاشق پیرار تُنِم

آبادی هَر چی مُوشِن بِیل تا گَه بُوشِن بُوئه چَه

دَر وُ دیوارَ مَزانِن مِه گِرفتار تُنِم

راسَه تو خِیلی بالایی مِنِه بیچارَه فَقیر

تو چُی کاخی وُ مِنِه دِلباختَه دیوار تُنِم

روژُ و شُو هامَه بیاوُ عاقِلِم لیوَه نی اِم

بی کَس وُ بیِ دَره تُونُو بِی پِلامارِ تُنِم

هَر جایی پائَه مَنِم ، کُل دیِه نِشُونمَه میَه نَه یَک

سِیل کَه آوارَه ئو بی کَس مِنَه کِردار تُنِم

دُگدُرَل نُسخَه دیدار تو تَجویزَه مِهَن

مِه بِنیرَه یِه وِرَق نُسخِه دیدار تُنِم

ها ویرِم وِتِت بَسَه کافیَه اِ یَه کت بِیتَه

آبادی کُل دیَه مَزانن مِه گرفتار تُنِم

ترجمه ( به زبان فارسی )

همه ی ده می دونن که من عاشق و گرفتار توام

عشقم امروزی نیست عاشق چند ساله توام

مردم ده هر چی می گن بزار بگن  مهم نیست

در و دیوار همه می دونن که من عاشق و گرفتار توام

درسته که تو خیلی خوب و ثروتمندی و من یه بیچاره فقیر

تو مثل یه کاخی که من دلباخته دیوار توام

روز و شب تو بیابونم عاقلم دیوونه نیستم

بی کس و بی پناه و بی آرامشم به خاطر تو

هر جایی که پا می زارم ، همه دیگه به هم نشونم می دن

نگاه کن من آواره و بی کسم به خاطر این رفتار تو

دکترها نسخه ی دیدار تو رو تجویز می کنن برام

من محتاج یه برگه  نسخه دیدار توام

یادمه گفتی بسه کافیه این یه بیت دیگه

همه ی ده می دونن که من عاشق و گرفتار توام

رضا حسنوند ( شوریده لرستانی )

تیره های لک که به دیگر نقاط ایران رفته اند

1-تیره هایی از طوایف لک دلفان به شمال ایران رفته واکنون در دهکده های مکارود و تیت دره و کجور ساکنند وبه دلفانی مشهورند.زبان آنها لکی وپیرو مذهب اهل حق می باشند.همچنین تیره ای دیگر بنام خواجه وند با گویش لکی در اکثر روستاهای کلاردشت وکجور ساکنند.

2- طایفه ای بنام کورونی از لکهای طرهان به دهکده های خدا آبادو شاهپور کازرون وچهل چشمه شیراز مهاجرت کرده و ساکن شده اند.اینان در زمان نادر شاه به این مکان کوچ کرده اند.

3- گروهی به منوخان جیرفت کرمان مهاجرت کرده که اکنون نیز باگویش لکی وفرهنگ قبیله ای خود زندگی می کنند.

4- در زمان فتحعلی شاه گروهی از لکها به زنجان رفته وساکن شده بودند.

5-گروهی از لکها به قزوین مهاجرت کرده اند.احتمالا در زمان رضا خان

6- گروهی دیگر از لکها احتمالا در زمان نادر شاه برای مقابله با افغانها به خراسان رفته ودر آنجا سکنی گزیده اند.

تاریخچه ایل ها و اقوام چَهاردُوْلی ها در شهرستان شاهین‌دژ (از طوایف بزرگ لکها)

قبل از پرداختن به تاریخ این طایفه لازم است به شبهه برخی از لرها و کردها پاسخ داده شود که لکهای باستانی ایرانی را هر کدام به خودشان منتسب می کنند، لکها از لحاظ فرهنگی، احساسی و مذهبی و بسیاری از مولفه های قومی خصوصا پوشش (کردی و لری) خود را مستقل از قوم کرد و لر می دانند.

زبان لکی یک زبان زیبا و آهنگین است که در غرب ایران استفاده می شود. اما نام و آوازه اش هنوز پس از عمری طولانی و دراز زیاد گسترش نیافته است و عده ای ناگاه آنرا جزء زبان لری و یا کردی و یا فارسی به گویش کردی محسوب می شود.

البته اینگونه نیست و لکی خود زبانی مستقل از لری و کردی محسوب می شود. عده ای نیز کردی و لری را زیر شاخه ای از زبان ایران باستان میدانند. به گونه ای که در سال های اخیر تلاش برای زنده نمودن مجدد زبان لکی افزایش یافته و حتا در سال ٨٧ همایشی نیز با عنوان همایش شعر و ادبیات لکی در شهرستان الشتر لرستان که شهرستانی کاملا لک نشین است برگزار شد.

 دانلود کتاب دستور زبان لکی

 برای دانلود نسخه pdf کتاب دستور زبان لکی نوشته امین دادستان بر روی لینک زیر کلیک  راست و گزینه save target as را انتخاب کنید. تا فایل کتاب در رایانه شما ذخیره شود.

کلیک کنید

وسعت قلمرو زبان لکی و کردی

زبان لکی و کردی تا قبل از حمله مغول گویش مردم همدان و آذربایجان و ترکیه و... بوده .

مردم شمال اروپا در اثر آخرین یخبندان به دشت های روسیه در مشرق محل سکونت قبلی خود مهاجرت نموده و در آن مکان جدید ساکن شدند و پس از گذشت چند قرن به سبب افزایش جمعیت مهاجرت های جدیدی به سرزمین های جنوبی و جنوب شرقی و جنوب غربی را شروع نمودند ، این مردم....

 شعر لکی ته نیایی

۱- من یه چه نیکه ته نیا که تمه /

قه و مه ل بشته ون وه هاوار هه تمه//

۲- نمه زونینون مه رچه نی سه خته /

هه ر که ی ته نیا که ت ئه ژ گه نی به خته//

  مجموعه سروده های لکی و  لری استاد ایرج رحمانپور منتشر شد

مجموعه کامل اشعار لکی و لری استاد ایرج رحمان پور در کتابی با عنوان «تو را می نویسم، سرزمینم منتشر شد.

استاد ایرج رحمانپور ادیب، شاعر، موسیقی دان و خواننده صاحب سبک کوهدشتی پیش از این با نوای دلنشین کاستهایش میهمان خانه های علاقمندان شعر و ادبیات لرستان بوده است، و این نخستین بار است که مجموعه کاملی از اشعار وی به چاپ می رسد و به صورت کتاب منتشر می شود.

نشریه سیمره در باره انتشار این کتاب می نویسد: «کتاب تورا می نویسم سرزمین من شامل ترانه های بومی و سروده های ایرج رحمان پور توسط «سهراب آزادی» گردآوری و به فارسی ترجمه شده است. این کتاب با شمارگان سه هزار نسخه در 237 صفحه و به قیمت 3500 تومان توسط انتشارات سیفا روانه ی بازار شده است.»

شعر لکی: گوجه نامه

جدیدترین طنز اقتصادی 87

رضا حسنوند (شوریده لرستانی)

یه گوجه می دی اردر قصاوی
گپ سویر قوئین تیپ حساوی
پرسیتیه چلقی یه چات خراوی
اری گوشتاوی یاگه کاواوی
چلق بیچاره بدن سرّ بی تی
ارقی دیواری د‎‏ٌُرّه درّبی تی...

مثل کوه یخ در حال آب شدن هستیم

                     همایون آزاد

لکستان بسیار بزرگ به نظر میرسد و واقعا هم همینطور است حساب کنید لکها در لرستان، ایلام، کرمانشاه، قزوین، کلاردشت، شیراز، نوشهر، کردستان عراق و ترکیه و....... هستند.این گستره پهناور جمعیتی این احساس را به انسان منتقل میکند که ما قوم بزرگ با وابستگان فرهنگی بیشماری هستیم.بله ما لکها واقعا از جمعیت زیادی برخورداریم اینقدر زیاد که خودمان هم نمیدانیم واقعا چند نفریم! با این توصیفات ما باید جایگاه ویژه ای در میان اقوام ایرانی پیدا کرده باشیم.ولی ...

به دلیل خشک‌سالی اتفاق افتاد:
اهالی یک روستا تمام الاغ‌های خود را به گرگ‌ها سپردند

خبرنگار سیمره:  اهالی یک روستا در شهرستان کوهدشت  به خاطر خشک‌سالی و ناتوانی در تأمین علوفه، چهارپایان خود را به گرگ‌ها سپردند. روستای سرکوره از توابع بخش کوهدشت است. ساکنین این روستا حدود ۱۵۰ خانوار هستند. کلیه‌ی ساکنین این روستا دامدارند، آنان منابع غذایی دام‌های خود را از برداشت محصولات کشاورزی و مراتعی که در اختیار دارند تأمین می‌کنند. اما امسال در مناسب‌ترین هنگامه‌ای که باید از مراتع بهرمند شوند، با خشک‌سالی مواجه شده‌اند.آن‌ها به شدت از تلف شدن دام‌های خود به خاطر گرسنگی نگران هستند. اهالی این روستا با به فروش رساندن بسیاری از گوسفندان خود به نازل‌ترین قیمت، دام‌های خود را تقلیل می‌دهند تا تناسبی میان حداقل علوفه‌ی موجود و مصرف دام‌هایشان ایجاد کنند. ساکنان این روستا در اقدامی بی‌سابقه تصمیم گرفتند، الاغ‌های موجود در روستای خود را به خاطر کمبود علوفه به دور دست‌ها ببرند و در کوهستان‌های بی آب و علف رها کنند تا طعمه‌ی گرگ‌ها شوند. آنان به همین منظور چهارم اردیبهشت ماه جاری ۱۸ رأس الاغ را بار یک کامیون کمپرسی کردند و صاحبان الاغ‌ها بابت هر الاغ ۲۰۰۰ هزار تومان به راننده کمپرسی دادند تا الاغ‌ها را به دوردست‌ها ببرند. به جایی که دیگر برنگردند. شاید آن‌جا از گرسنگی بمیرند و یا طعمه‌ی گرگ‌ها شوند.

گنج دره هرسین یعنی هویت من

مراد دولتیاری

کوی لک یکی ازقدیمی ترین محله های شهرستان هرسین  ازتوابع استان کرمانشاه است. زبان مردم هرسین  لکی است واین شهرستان دارای آثارباستانی کهنی است ازجمله دخمه های اسحاقوند که متعلق به دوران ماد می باشد .گنج دره که ازقدیمی ترین مناطق شهرنشینی بشراست دراین این منطقه قراردارد.

گنج دره یعنی هویت من ،هویت تو ،هویت ما

گنج دره یعنی هویت فراموش شده ی من وتو ...

کلماکره ، غاری که بود

گزارشگر : مرجان حاجی رحیمی

کتاب «کلماکره، غاری که بود» نتیجه پژوهشی درباره اشیا به دست آمده در محوطه تاریخی غار کلماکره است که تا پایان سال جاری منتشر می‌شود. منصوره نظارتی‌زاده، پژوهشگر و گردآورنده این کتاب درباره آن به خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) گفت: در این کتاب، حدود یکصد شیء تاریخی به دست آمده از غار کلماکره استان لرستان از لحاظ فنی و آسیب‌شناسی بررسی شده است. این کتاب اطلاعات مفیدی درباره اشیای به دست آمده از این غار به خواننده می‌دهد.

بیستون فرزند شهری بزرگ به نام هرسین

احسان صفاپور

 گنجعلی خان لک حاکم کرمان

فخری لک زاده

مقاله زیر که به زبان لاتین است نوشتاری مختصر پیرامون گنجعلی خان لک حاکم کرمان است. گنجعلی خان حاکم کرمان در قرن 17 میلادی بود که به فرمان شاه عباس صفوی برای حکومت بر کرمان به این دیار گسیل شد. اکنون نیز چندین خاندان با اسم فامیل "لک زاده" در شهر کرمان زندگی میکنند که خود را بازماندگان نژاد گنجعلی خان لک می دانند.در ادامه به اصل مقاله که به زبان انگلیسی است توجه نمایید... 

مویه های سرزمین من (مویه های لکی)
مسعود یوسفی

در بررسی و مطالعه اقوام غرب سرزمین ایران به قومی به نام «لک» بر می‌خوریم که عمدتاً در استان‌های لرستان، کرمانشاه و ایلام ساکن هستند. همچنین مردمانی از این منطقه بنا به دلایل مختلف و از جمله سیاست‌های دولت‌های مرکزی از آغاز دوران صفویه به بعد به نقاطی چون: خراسان، مازندران، زنجان، قزوین، کازرون، شیراز و جیرفت مهاجرت نموده‌اند. گروهی از ایشان نیز در چند شهر کشور عراق روزگار می‌گذرانند و بالاخره جمعی هم در جنوب کشور روسیه اقامت گزیده‌اند. هر چند زبان «لکی» که زبان مردم مناطق لک‌نشین است از نظر ساختاری و ویژگی‌های اختصاصات و یک زبان  مستقل را به خوبی دارا می‌باشد اما...

 دره سیمره: سرزمین لکستان

دره سیمره بخش اصلی سرزمین لک‌ها را تشکیل می‌دهد. این دره در غرب کشور و در میان رشته کوههای زاگرس قرار دارد. منطقه سیمره از استان همدان تا استان ایلام را در برمی‌گیرد. از شمال محدود است به استان همدان که تقریبا یک ششم از خاک این استان را شامل می‌شود. از سمت جنوب به جلگه دزفول و کبیرکوه در استان ایلام ختم می‌شود و بیش از چهل درصد خاک ایلام را در برمی‌گیرد. از سمت غرب محدود است به استان کرمانشاه و اشغال یک سوم از خاک این استان و از سمت شرق به استان لرستان محدود می‌باشد که 65 درصد از جمعیت این استان را لک‌ها تشکیل می‌دهند.

 مراسم ازدواج در لکستان

مراسم عروسی در منطقه (لکستان) در میان تمام رده‌ها و گروههای اجتماعی یکسان برگزار می‌شود. تنها تفاوت قابل مشاهده تعداد مهمانان دعوت شده به این مراسم است. لک‌ها عموماً به این مراسم اعتقاد زیادی دارند و آنها را به شیوه‌ای آیینی و باشکوه برگزار می‌کنند. آنها در مراسم عزا هیچ عنصر مدرنی را نپذیرفتند اما در مراسم ازدواج برخی عناصر مدرن را در کنار عناصر قدیمی جای دادند. از جمله عناصر مدرنی که در عروسی لک‌ها وجود دارد ساز ارگ به جای سرنا و دهل، لباس عروس به جای گلونی، دوربین فیلمبرداری، آرایش عروس و استفاده از ماشین‌های جدید به جای اسب است. از جمله عناصر قدیمی که در مراسم ازدواج لک‌ها هنوز باقی است می‌توان از رسم‌های متعدد، موسیقی، لباس زنان و رقص‌های لکی نام برد. رسم‌های متعددی که در مراسم عروسی وجود دارند از قرار ذیل‌اند:

ما نسلی هستیم که بی جهت شرمنده ایم
همایون میم

متاسفانه خیلی از لک های تحصیل کرده از اعتماد به نفس بالایی در زمینه معرفی خود به عنوان یک لک برخوردار نیستند و از میان لک های فرهیحته و موفق کمتر کسی را پیدا میکنید که خود را فردی برخاسته از میان لک ها معرفی کند.متاسفانه اگر همین قشر فرهیخته و تحصیل کرده هویت قومی خود را با افتخار اعلام میکردند بسیاری از تصورهای غلط در باره این قوم از میان می رفت. هرگز از یاد نمیبرم روزی را که از نزدیک دیدم یک پروفسور لک تازه برگشته از آلمان با زبان لکی در راهروهای دانشکده کشاورزی کرمانشاه ....

امام حسین (ع) در آیینه ی شعر ملا پریشان لک
فرزاد عزیزی کدخدایی

ملا پریشان شاعر و عارف لک زبان زمان تیموریان و سردسته ی کلیه ی لک سرایان تا عصر حاضر بوده است که مضمون بیشتر شعر های او عرفان وتذکره می باشد ، این شاعر در حوزه ای می زیسته که امروز از آن به حوزه ی کولیوند نام می برند و به احتمال زیاد از اهالی سلسله بوده است وی از چندین زاویه به حادثه کربلا نگاه کرده است و شعر های زیبایی با زبان اهورایی لکی سروده است .

آیین سوگواری در دلفان لکستان(نورآباد)

یوسف مجید زاده - بیژن کلکی - حسین نادری ، زیر نظر دکتر صادق کیا

هنگامی که سرپرست یا خان یا بزرگ طایفه‌ای می میرد نخست زنانی که با او خویشی نزدیک دارند (مانند زن، مادر و خواهر) و همچنین چند تن از زنان خویشاوند و همسایه، پیرامون جسدش گرد می آیند و به زاری و شیون می پردازند . این زنان بر بالین او می نشینند و دسته ای از گیسوان بافته خود را می برند و بر روی جسد می اندازند. خویشاوندان دور و همسایگان این کار را بیشتر به پاس خویشان نزدیک می نمایند و اجباری به بریدن گیسوی خود ندارند. گاهی زنان دیگر هم که با صاحبان سوگ دوستی یا خویشاوندی دارند، در این آئین شرکت می کنند . مردان نیز ......

 گاروا: تمنای باران

«گارو‌آ» مراسم تمنای باران در شهرستان نور‌آباد دلفان (مرکز مناطق لک نشین) است. سالی که کم باران می‌بارد، زنان یک آبادی به آبادی مجاور حمله می‌کنند به قصد بردن و ربودن گاو‌های روستای مجاور. زنان روستایی که مورد حمله واقع شده اند در‌صدد دفاع بر می‌آیند. این مراسم حالتی نمایشی دارد ولی گاهی جدی شده و همدیگر را زخمی می‌کنند. آنها معتقدند، خدا با دیدن این صحنه دلش به رحم می‌آید، و تمنای باران را اجابت می‌کند.

لباس و پوشش محلی زنان ایلام
وحید درخشنده

در زیر به توضیح تعدای از پوشش های محلی زنان ایلامی پرداخته شده است. این پوشش ها در بین سایر زنان لک مناطق دیگر نیز مورد استفاده است.

سرپوش یا سرون: Sarvan

در گذشته زنان بیشتر نقاط استان ایلام مقداری از موی سر طرفین خویش را پس از بافتن در دو طرف صورت آویزان میکردند و به آن چتر می گفتند. و این عمل صرفا برای زیبایی بوده و بقیه موی سر کاملا پوشانده می شد .سرون نوعی پوشش برای زنان است که در برخی نقاط مانهند شیروان چرداول و ایوان و معدود نقاط دیگر استان متشکل از کلاه یا عرقچین – یک یا دو عدد گل وندی و گاهی هبر و یا نوعی چفیه سیاه رنگ رگه دار می باشد . که به دور عرقچین بسته شده و حجم بزرگی را تشکیل و مقداری از اضافه آنها برای زیبایی به پشت آویزان می گردد.  

از ویکی پدیا: دانشنامه آزاد جهانی

آنکارا نام یکی از استان‌های ترکیه است که مرکز آن هم شهری است به همین نام. شهر آنکارا پایتخت کشور ترکیه است. در استان انکارا و در سمت جنوب به طرف قونیه بیش از یکصد هزار نفر لک زبان زندگی می کنند که شباهت تام وتمامی با مردم لک زبان غرب ایران دارند و حتی از نظر اعتقادی اهل حق میباشند به نظر می رسد این مردم در خلال جنگهای صلیبی از نواحی غرب ایران کنونی و به وسیله صلاح الدین برای مقابله صلیبیون به انجا کوچانده شده اند

خلاصه‌ای از وضعیت طایفه دالوند و آداب و رسوم آن
کیومرث نصر اللهی

برای دریافت فایل pdf این پایان نامه ی کارشناسی ارشد به لینک ادامه مطلب مراجعه نمایید.

از ایلات و طوایف طرحان و رومشگان آغاز می کنیم:

رومیانی-عبدولی(شامل 7 تیره می باشد)-امرایی-سوری- آزادبخت-کوشکی-آدینه ون (آدینه وند)- گراون (گراوند) -ضرونی (مادیان رود) -ریکا- شیرواند